BIULETYN INFORMACYJNY
OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

29 Styczeń 2012

Rozliczenia podatkowe za 2011 – Ulga rehabilitacyjna

WARUNKI SKORZYSTANIA Z ULGI REHABILITACYJNEJ W ROZLICZENIU PODATKOWYM ZA ROK 2011

Z ulgi rehabilitacyjnej za rok podatkowy 2011 skorzystają osoby, które w tym właśnie roku poniosły określonego rodzaju wydatki związane z utrzymaniem osoby niepełnosprawnej, jej rehabilitacją, bądź mające na celu ułatwienie wykonywania przez osobę niepełnosprawną różnego rodzaju czynności życiowych.

PRZESŁANKĄ SKORZYSTANIA Z ULGI REHABILITACYJNEJ jest dysponowanie:
– orzeczeniem o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w odrębnych przepisach, albo
– decyzją przyznająca rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową, rentę socjalną, albo
– orzeczeniem o rodzaju i stopniu niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanym na podstawie odrębnych przepisów.

Do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej uprawnione są osoby niepełnosprawne, a także osoby mające na utrzymaniu niepełnosprawnych członków rodziny. Należeć mogą do nich:
– współmałżonek,
– dzieci własne i przysposobione,
– dzieci obce przyjęte na wychowanie,
– pasierbowie,
– rodzice, rodzice współmałżonka,
– rodzeństwo,
– ojczym,
– macocha,
– zięciowie i synowe.

SKORZYSTANIE Z ULGI REHABILITACYJNEJ dokonuje się poprzez pomniejszenie w PIT 2011 wypełnianym przez osobę, która poniosła przedmiotowe wydatki, przychodu lub dochodu (zależnie od przyjętego sposobu opodatkowania) o kwoty określone ustawowo. W wypadku opodatkowania na zasadach ogólnych ulga rehabilitacyjna odliczona być winna od dochodu; w wypadku przyjęcia opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego – od przychodu.  Oprócz formularza PIT (PIT-28, PIT-36 lub PIT-37) podatnik złoży także  załącznik PIT/O, w którym zawrze informacje o dokonanych przez siebie odliczeniach. Odliczyć będzie mógł jedynie te wydatki, które wcześniej nie zostały przezeń zaliczone do kosztów uzyskania dochodu.

Wydatki, o których mowa, podzielić można na:
– wydatki limitowane oraz
– wydatki nielimitowane.
WYDATKI LIMITOWANE, czyli podlegające odliczeniu do lub powyżej pewnej kwoty (wszystkie wydatki do określonej ustawą wysokości, lub te, które przekroczyły określoną wysokość)  nie mogą przekroczyć pewnego limitu, niemniej ich poniesienia nie trzeba udowadniać. Obejmować one mogą:
– wydatki poniesione na opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa. W roku podatkowym ich kwota nie może przekroczyć 2. 280 zł.
– wydatki poniesione na utrzymanie psa przewodnika osoby niewidomej należącej do I lub II grupy inwalidztwa, ograniczone kwotowo do 2.280 zł w ciągu roku podatkowego (także utrzymanie przez osoby niewidome i niedowidzące zaliczone do I lub II grupy inwalidztwa oraz osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczone do I grupy inwalidztwa psa asystującego).
– Wydatki poniesione na używanie samochodu osobowego, należącego do (własność lub współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, albo też do podatnika mającego na utrzymaniu taką osobę, bądź dziecko/dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia. Chodzi tu wyłącznie o wydatki poniesione na konieczny przewóz na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Są one ograniczone kwotowo do 2.280 zł w ciągu roku podatkowego. W wypadku samochodu stanowiącego współwłasność osoby niepełnosprawnej, uprawnionym do dokonania odliczenia od dochodu/przychodu jest każdy z współwłaścicieli.

WYDATKI NIELIMITOWANE to wydatki, które uprawniony podatnik odliczy od dochodu/przychodu w całości (bez ograniczeń). Należeć mogą do nich:
– wydatki poniesione na przystosowanie budynków oraz pomieszczeń do potrzeb wynikających z niepełnosprawności (ułatwienie poruszania się);
– zakup wszelkich urządzeń oraz sprzętu spełniającego kryterium pomocy w poruszaniu się oraz rehabilitacji, o ile wydatki te nie zostały sfinansowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. W wypadku częściowego dofinansowania odliczeniu od dochodu/przychodu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą zwróconą wcześniej podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Odliczeniu nie podlega jednak wkład własny poniesiony przez podatnika przy współfinansowanym przez PFRON zakupie samochodu;
– wydatki poniesione na rehabilitację osoby niepełnosprawnej (w tym koszty turnusów rehabilitacyjnych);
– wydatki poniesione na leczeniu w uzdrowisku;
– odpłatne przejazdy transportem publicznym na turnusy rehabilitacyjne, kolonie i obozy dla niepełnosprawnych
– wydatki poniesione na   kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej;
– wydatki poniesione na opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa;
– wydatki poniesione na  konieczny przewóz osoby niepełnosprawnej na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne bądź karetką transportu sanitarnego (w wypadku każdej osoby niepełnosprawnej), bądź innymi publicznymi środkami transportu (w wypadku osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16);
– wydatki poniesione na opłacenie tłumacza języka migowego.

Odrębną kategorię stanowią wydatki poniesione na zakup LEKÓW przez osobę niepełnosprawną. Ze względu na kryterium ograniczenia kwotowego należą one do wydatków limitowanych – odliczeniu podlega bowiem kwota przekraczająca w danym miesiącu sumę 100 zł wydanych na leki przepisane osobie niepełnosprawnej przez lekarza specjalistę. Wydatki poniesione na zakup leków należy jednak dokumentować.
Pamiętać należy, iż katalog wydatków upoważniających podatnika do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej jest katalogiem zamkniętym. Nie jest zatem dopuszczalna interpretacja rozszerzająca w odniesieniu do wydatków poniesionych na utrzymanie osoby niepełnosprawnej, jej rehabilitację, bądź  ułatwienie wykonywania przez nią  różnego rodzaju czynności życiowych.

Osoby korzystające z ulgi rehabilitacyjnej winny pamiętać o obowiązku należytego UDOKUMENTOWANIA zarówno samego prawa do skorzystania z niej (faktu niepełnosprawności), jak (w przypadku opiekunów) – faktu pokrewieństwa (akta osobowe, akty urodzin i in.), a także poniesienia wydatków nielimitowanych oraz uprawdopodobnienia poniesienia wydatków limitowanych.
W wypadku dowodu poniesienia wydatków ustawowo dopuszczona jest dokumentacja w postaci rachunku i faktury, a także dowodu przelewu bankowego oraz dowodu wpłaty.  Z  dokumentu wynikać musi jasno,  jaka kwota, na co, przez kogo i w jakim terminie została wydana. Nie są zatem wystarczającym dowodem poniesienia wydatków paragony fiskalne.
Uprawdopodobnione zostać winny np. wydatki poniesione z tytułu przewozu na zabiegi rehabilitacyjne. Na dokonującym ulgi spoczywa zatem obowiązek wykazania, iż dany zabieg był konieczny i, że faktycznie został przeprowadzony. Wykazanie to dokonać się może przez przedstawienie różnych dowodów – zależnie od okoliczności mogą być nimi wyniki badań oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego,  orzeczenie o niepełnosprawności określające znaczny stopień niepełnosprawności, decyzja o przyznaniu renty socjalnej, dowód opłaty OC za dany rok, zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność korzystania ze sprzętu ortopedycznego, zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność korzystania z zabiegów rehabilitacyjnych.
W wypadku poniesienia wydatków na utrzymanie psa przewodnika wymaganym zaś być może np. udowodnienie samego posiadania psa.

Osoby mające trudności z aplikacją podanych wyżej zasad skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej skorzystać mogą z darmowego programu pit 2011, pozwalającego na dokonywanie odliczeń w sposób prosty i łatwy w obsłudze. Program dostępny jest w Internecie. Zachęcam zatem do skorzystania z niego.

Przy okazji prezentowania ulgi rehabilitacyjnej, przypomnieć wypada o innej jeszcze kwestii związanej z rozliczeniami podatkowymi za rok 2011. Zakłady pracy chronionej zapłacą w tym roku podatek od nieruchomości (tych  ujętych w ewidencji bilansowej zakładu i  zgłoszonych wojewodzie), o ile nie spełnią warunku zatrudniania minimum  30 % niewidomych lub psychicznie chorych albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego bądź umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.     Zwolnienie pochodzące z zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych rozdysponują zaś poprzez przekazanie na rzecz PFRON  40 % zwolnienia, zaś   na zfron   pozostałej  części, czyli 60 %.

Podstawa prawna:
– Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307).

Zygmunt Marek Miszczak

22 Listopad 2011

O niektórych rodzajach dofinansowań

Osoby legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności korzystać mogą – obok wielorakich uprawnień związanych z ich pracą – także z szeregu regulacji prawnych odnoszących się do sfery ich życia codziennego. Podstawowe uprawnienia osób niepełnosprawnych w dziedzinie komunikacji omówiono już wyżej. W tym miejscu przedstawione zostaną niektóre rodzaje przysługujących im, ułatwiających codzienne funkcjonowanie, dofinansowań.

PRZESŁANKĄ SKORZYSTANIA Z DOFINANSOWANIA DO ZAOPATRZENIA W PRZEDMIOTY ORTOPEDYCZNE I ŚRODKI POMOCNICZE jest:

– rodzące potrzebę zaopatrzenia w takie środki/przedmioty schorzenie, niezależnie od faktu pełnosprawności lub niepełnosprawności osoby uprawnionej oraz

– ubezpieczenie osoby uprawnionej.

Przedmioty ortopedyczne to sprzęty, zaopatrzenie w które jest potrzebą osoby niepełnosprawnej ze względu na chorobę lub wymogi procesu usprawnienia leczniczego. Mogą nimi być protezy, kule, wózki inwalidzkie itp.
Środki pomocnicze to środki, zadaniem których jest umożliwienie normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej w środowisku społecznym. Mogą nimi być pieluchomajtki, cewniki, aparaty słuchowe itp.

ODPŁATNOŚĆ przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych zależy od rodzaju przedmiotu i wynika z limitu cenowego, z którym zapoznać się można w wydziale zaopatrzenia ortopedycznego i środków pomocniczych oddziału wojewódzkiego NFZ, bądź na stronie internetowej www.nfz.gov.pl. W granicach podyktowanych przez limit ustalony dla danego typu przedmiotu/środka przybiera postać bezpłatności całkowitej lub częściowej (w wypadku inwalidów wojennych i wojskowych, cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych, osób represjonowanych, uprawnionych żołnierzy wykonujących zadania poza granicami państwa i leczących urazy nabyte podczas służby – bezpłatność całkowita jest regułą). Oznacza to, iż nawet w przypadku ustalenia bezpłatności danego przedmiotu/środka – świadczeniobiorca pokryć musi różnicę kosztów pomiędzy limitem ceny wyrobu, ustalonym przez NFZ a rzeczywistą ceną tego wyrobu.

Zakupiony z udziałem dofinansowania NFZ sprzęt staje się własnością osoby uprawnionej. Podlega on wymianie z częstotliwością wynikającą z indywidualnego przebiegu choroby – większą w przypadku dzieci i młodzieży do 18 roku życia, każdorazowo zależną od sformułowanej w specjalnym wniosku opinii lekarza. Podlega on także nieodpłatnym  naprawom pogwarancyjnym (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu zaopatrzenia w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi oraz środki pomocnicze).

PROCEDURA UZYSKANIA DOFINANSOWANIA do przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych obejmuje:

– prawidłowo wystawione przez uprawnionego (umowa z NFZ) lekarza zlecenie;

– potwierdzenie zlecenia przez Oddział Wojewódzki NFZ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy;

–  w wypadku środków pomocniczych przysługujących comiesięcznie – zlecenie wystawione przez lekarza oraz uzyskanie ważnej karty zaopatrzenia comiesięcznego wystawionej przez oddział NFZ. Karta zaopatrzenia miesięcznego ważna jest przez okres 12 miesięcy lub przez inny okres – wynikający z dokumentu potwierdzającego uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zlecenie przysługujące comiesięcznie winno zostać przyjęte do realizacji w terminie 30 dni od daty jego wystawienia pod rygorem utraty ważności.;

– dokonane osobiście przez świadczeniobiorcę lub inną osobę działającą w jego imieniu zgłoszenie zlecenia do wpisu do prowadzonego przez Oddział NFZ rejestru oraz potwierdzenie go do realizacji;

– wpisanie daty odbioru jako daty realizacji świadczenia w III części zlecenia. Od tej daty liczyć się będzie okres użytkowania przypisany danemu przedmiotowi ortopedycznemu/środkowi pomocniczemu.

PROCEDURA REALIZACJI NAPRAWY sprzętu ortopedycznego obejmuje:

– złożenie przez świadczeniobiorcę i potwierdzenie do realizacji przez właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania oddział NFZ zlecenia naprawy;

– realizację zlecenia w terminie 30 dni od daty potwierdzenia przez oddział NFZ.

Osoba uprawniona korzysta z refundacji naprawy przedmiotów ortopedycznych do kwoty ustalonego limitu ceny także po upływie okresu gwarancji.

PRZEDMIOTEM DODATKOWEGO DOFINANSOWANIA ZAOPATRZENIA W PRZEDMIOTY ORTOPEDYCZNE I ŚRODKI POMOCNICZE PRZEZ POWIATOWE CENTRUM POMOCY RODZINIE jest uzupełnienie ze środków PFRON różnicy pomiędzy określonym przez NFZ limitem ceny przedmiotu ortopedycznego/środka pomocniczego a rzeczywistą ceną tego przedmiotu/środka w przypadku, gdy rzeczywista cena jest wyższa od ustalonego limitu, albo też pokrycie kosztów udziału własnego osoby niepełnosprawnej w zakupie sprzętu ortopedycznego/środka pomocniczego.

PRZESŁANKAMI uzyskania tego dofinansowania są – obok wymienionych wcześniej zwykłych przesłanek dofinansowania do zakupu sprzętu ortopedycznego/środków pomocniczych:

– posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności

– spełnienie kryterium dochodowego. Zgodnie z tym kryterium przeciętny miesięczny dochód w gospodarstwie domowym podzielony przez liczbę osób pozostających w tym gospodarstwie nie powinien w kwartale poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku przekraczać kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę (65% w przypadku osoby samotnej).

W wypadku ustalenia udziału własnego osoby niepełnosprawnej w pokryciu kosztów zakupu sprzętu ortopedycznego/środków pomocniczych (patrz: wyżej) wysokość dofinansowania wynosi do 100% udziału osoby niepełnosprawnej w ustalonym limicie ceny. Ponadto, jeżeli cena zakupu przewyższa kwotę ustalonego limitu – dofinansowanie ze środków PFRON obejmuje do 150% sumy kwoty limitu.

PROCEDURA UZYSKANIA DOFINANSOWANIA ZE STRONY PCPR obejmuje:

– złożenie w PCPR wniosku o dofinansowanie zawierającego imię i nazwisko; adres zamieszkania, numery PESEL i NIP osoby uprawnionej; wyszczególnienie przedmiotu dofinansowania; oświadczenie o wysokości dochodów i liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wraz z

– kopią orzeczenia o niepełnosprawności lub równoważnego;

– fakturą lub innym dokumentem potwierdzającym zakup, na którym to dokumencie winny być wyodrębnione: kwota opłacana w ramach ubezpieczenia zdrowotnego oraz  kwota udziału własnego osoby uprawnionej, wraz z potwierdzoną za zgodność kopią zrealizowanego zlecenia;

– kopią zlecenia na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz ofertą zawierającą wyszczególnienie ceny nabycia, kwoty opłacanej z ubezpieczenia zdrowotnego oraz kwoty będącej udziałem własnym osoby uprawnionej.

 Warunkiem uzyskania dofinansowania, o którym mowa, jest brak zaległości finansowych podmiotu wobec PFRON. Przesłanką wykluczającą dofinansowanie jest także fakt rozwiązania w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku umowy z PFRON, której stroną był podmiot uprawniony i z przyczyn leżących po stronie tego podmiotu.

PRZESŁANKĄ UZYSKANIA DOFINANSOWANIA DO ZAKUPU SPRZĘTU REHABILITACYJNEGO ZE ŚRODKÓW PFRON jest:

– niepełnosprawność osoby uprawnionej;

– spełnienie kryterium dochodowego identycznego, jak w wypadku dodatkowego dofinansowania do zakupu sprzętu ortopedycznego/środków pomocniczych (patrz: wyżej);

–  zaistnienie potrzeby rehabilitacji z użyciem sprzętu rehabilitacyjnego w warunkach domowych.

Uprawnionymi do uzyskania dofinansowania są także osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, które w okresie co najmniej dwóch lat przed dniem złożenia wniosku prowadziły i prowadzą działalność polegającą na rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Warunkiem uzyskania dofinansowania jest w tym wypadku udokumentowanie posiadania środków własnych/wskazanie źródeł sfinansowania zakupu sprzętu rehabilitacyjnego w pozostałej (nie objętej dofinansowaniem PFRON) części.

DOFINANSOWANIE DOKONUJE SIĘ na pisemny wniosek osoby niepełnosprawnej/osoby fizycznej/prawnej/jednostki organizacyjnej złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie właściwego dla miejsca jej zamieszkania/siedziby albo miejsca prowadzenia działalności.

Złożony przez osobę niepełnosprawną wniosek powinien zawierać jej imię i nazwisko; adres zamieszkania; numery PESEL i NIP; wyszczególnienie przedmiotu dofinansowania; oświadczenie o wysokości dochodów i liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; numer rachunku bankowego; miejsce realizacji zadania i cel dofinansowania; przewidywany koszt realizacji zadania; informację o kwotach przyznanych wcześniej środków PFRON, zawierającą numer umowy, cel i datę przyznania dofinansowania oraz stan rozliczenia; wysokość kwoty wnioskowanego dofinansowania ze środków PFRON.

Do wniosku dołączyć należy kopię orzeczenia o niepełnosprawności lub równoważnego oraz zaświadczenie lekarza prowadzącego stwierdzające potrzebę zaopatrzenia osoby uprawnionej w sprzęt rehabilitacyjny.

Złożony przez osobę fizyczną/osobę prawną/jednostkę organizacyjną wniosek powinien zawierać nazwę podmiotu, jego siedzibę i adres; numery NIP i REGON; status prawny i podstawę działania; dane osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawcy; dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności na rzecz osób niepełnosprawnych lub związanej z ich rehabilitacją; przewidywane efekty realizacji zadania; przedmiot dofinansowania; numer rachunku bankowego; miejsce realizacji zadania i cel dofinansowania; przewidywany koszt realizacji zadania; przewidywany okres realizacji zadania wraz z terminem rozpoczęcia; informację o ogólnej wysokości nakładów dotychczas poniesionych przez wnioskodawcę w zakresie realizacji zadania od początku tej realizacji do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku (podanie źródeł finansowania); informację o pozostałych źródłach finansowania zadania wraz z potwierdzającymi ją dokumentami; informację o sumach przyznanych dotąd ze środków PFRON wraz z numerami umów, celem i datą przyznania dofinansowania oraz stanem rozliczenia; wysokość kwoty dofinansowania, o którą występuje do PFRON.

Poniesione przed przyznaniem dofinansowania (zawarciem umowy z PFRON) koszty realizacji zadania nie mogą być przedmiotem dofinansowania. Przedmiotem tym są jedynie koszty wyszczególnione w zawartej przez osobę niepełnosprawną/osobę fizyczną/prawną/jednostkę organizacyjną za starostą umowie.

Górną granicą wysokości omawianego rodzaju dofinansowania jest 60% kosztów nabycia sprzętu rehabilitacyjnego, przy czym kwota ta nie może być wyższa, iż piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia.

Przesłanką wykluczającą dofinansowanie jest występowanie zaległości finansowych podmiotu wobec PFRON, a także rozwiązanie w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku umowy podmiotu z PFRON z przyczyn leżących po stronie tego pierwszego.

PRZEDMIOTEM DOFINANSOWANIA DO LIKWIDACJI BARIER ARCHITEKTONICZNYCH, W KOMUNIKOWANIU SIĘ I TECHNICZNYCH jest dofinansowanie odpowiednio:

– do likwidacji ogółu utrudnień występujących w budynku lub jego najbliższej okolicy w zakresie swobody ruchu osób niepełnosprawnych. Utrudnienia te wynikać mogą z przyjętych rozwiązań technicznych, konstrukcyjnych lub warunków użytkowania;

– do likwidacji przeszkód polegających na nieprzystosowaniu przedmiotów i urządzeń do potrzeb osób niepełnosprawnych. Kryterium celowości dofinansowania stanowi sprawniejsze funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej, w tym jej działanie w społeczeństwie;

– do eliminacji ograniczeń utrudniających osobie niepełnosprawnej swobodne porozumiewanie się lub przekazywanie informacji.

PRZESŁANKAMI UPRAWNIAJĄCYMI DO WYSTĄPIENIA O DOFINANSOWANIE DO LIKWIDACJI BARIER ARCHITEKTONICZNYCH są:

– status osoby niepełnosprawnej;

– doświadczane przez osobę niepełnosprawną trudności w poruszaniu się;

– występowanie osoby niepełnosprawnej w charakterze właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego, albo otrzymanie zgody właściciela budynku/lokalu mieszkalnego.

W PRZESŁANKAMI UPRAWNIAJĄCYMI DO WYSTĄPIENIA O DOFINANSOWANIE DO LIKWIDACJI BARIER KOMUNIKOWANIU SIĘ I TECHNICZNYCH są:

– status osoby niepełnosprawnej;

– szczególne potrzeby wynikające z niepełnosprawności.

Skierowany do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania powiatowego centrum pomocy rodzinie wiosek powinien zawierać – oprócz wszystkich danych wymaganych od osoby niepełnosprawnej w przypadku ubiegania się o dofinansowanie do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego, także:

– termin rozpoczęcia i przewidywany okres realizacji zadania;

– informację o ogólnej wartości nakładów poniesionych przez wnioskodawcę w zakresie realizacji zadania od początku jego realizacji aż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku (oraz wskazanie dotychczasowych źródeł finansowania);

– informację o pozostałych źródłach finansowania, wraz z potwierdzającymi ją dokumentami.

Załącznikiem do wniosku jest kopia orzeczenia o niepełnosprawności lub równoważnego.

Likwidacja barier architektonicznych polegająca na budowie podjazdu lub dobudowie windy itp. domaga się ponadto dopełnienia następujących formalności:

– wystąpienie do wydziału architektury urzędu dzielnicowego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

– przedstawienie zgody właściciela gruntu na budowę podjazdu/uzyskanie dzierżawy terenu od gminy;

– złożenie w urzędzie dzielnicowym projektu architektoniczno-budowlanego po uzyskaniu pozytywnej decyzji;

– uzyskanie pozwolenia na budowę.

Górną granicę wysokości dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych jest 80% kosztów likwidacji tych barier. Kwota ta jednak nie może przewyższać wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia.

Koszty poniesione przez wnioskodawcę na omawiany cel przed przyznaniem środków finansowych PFRON i podpisaniem umowy nie podlegają zwróceniu.

Przesłankami wykluczającymi dofinansowanie są:

– rozwiązanie w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku umowy z PFRON z przyczyn leżących po stronie osoby niepełnosprawnej;

– występowanie po stronie ubiegającej się o dofinansowanie zaległości wobec Funduszu;

– uzyskanie przez osobę niepełnosprawną dofinansowania ze środków PFRON w ciągu trzech lat przed złożeniem wniosku (dotyczy barier technicznych i w komunikowaniu się).

Podstawa prawna:

–   Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721);

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu zaopatrzenia w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi oraz środki pomocnicze (Dz. U. z 2009 r. Nr 139, poz. 1141).

Zygmunt Marek Miszczak

11 Listopad 2011

Uprawnienia osób niepełnosprawnych związane z pracą

Począwszy od etapu rekrutacji, przez cały okres zatrudnienia osoba niepełnosprawna korzysta z wielorakich form opieki prawa. Niepełnosprawność stanowi także przesłankę skorzystania z określonych uprawnień przez osoby zamierzające podjąć oraz prowadzące samodzielną działalność gospodarczą. Pewna zmienność w zakresie obowiązujących w tym względzie przepisów każe tym uważniej przyjrzeć się aktualnym rozwiązaniom prawnym.

 NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ NIE MOŻE BYĆ PODSTAWĄ ODMOWY ZATRUDNIENIA LUB ZWOLNIENIA PRACOWNIKA. Przeciwne zachowanie pracodawcy stanowi przesłankę jego zaskarżenia przed sądem pracy jako przejawu dyskryminacji. Pracownik nie musi zatem się lękać niekorzystnego wpływu orzeczonej niepełnosprawności na swoją sytuację zawodową. Ujawnienie orzeczenia o niepełnosprawności stanowić zaś może podstawę skorzystania z ulg i uprawnień, przysługujących mu z tytułu jego posiadania.

Równocześnie jednak ujawnienie faktu niepełnosprawności nie jest obowiązkiem (kandydata na) pracownika. Obowiązkiem takim jest natomiast poinformowanie pracodawcy o stanie zdrowia w zakresie mogącym mieć znaczenie ze względu na dobro zakładu pracy i powierzone mienie oraz ewentualne zagrożenia dla siebie samego i innych pracowników. Wynika to z przepisów bhp. Obowiązek przedstawienia pracodawcy (kopii) orzeczenia o niepełnosprawności pojawia się w momencie zadeklarowania woli skorzystania ze wspomnianych wyżej ulg i uprawnień.

 DO ULG I UPRAWNIEŃ NIEPEŁNOSPRAWNEGO PRACOWNIKA NALEŻĄ:

  • ograniczenie czasu pracy do 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Limit ten jest inny w wypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, o ile ci ostatni (rozwiązanie obowiązujące od 1 stycznia 2012 r.) przedstawią zaświadczenie lekarza medycyny pracy lub lekarza prowadzącego o celowości zastosowania skróconej normy czasu pracy. W takim wypadku limit czasu pracy wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Zastosowanie skróconej normy czasu pracy nie ma wpływu na wielkość uposażenia pracownika;

  • zakaz zatrudnienia w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Wszystkie wymienione wyżej ograniczenia czasu pracy nie obowiązują w wypadku zatrudnienia do pracy przy pilnowaniu oraz w wypadku wyrażenia zgody na ich zniesienie przez lekarza medycyny pracy/lekarza prowadzącego na wniosek pracownika;

  • dodatkowa przerwa w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek w wymiarze 15 minut;

  • przysługujący pracownikom o orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni rocznie (prawo do skorzystania zeń osoba niepełnosprawna nabywa po przepracowaniu 1 roku od dnia zaliczenia jej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności). Urlop dodatkowy nie przysługuje osobom, których wymiar urlopu wypoczynkowego przekracza z innego tytułu 26 dni roboczych oraz uprawnionych do dodatkowego urlopu wypoczynkowego na podstawie odrębnych przepisów;

  • przysługujący osobom z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności urlop przeznaczony na uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym. Jego wymiar nie może przekraczać 21 dni w roku, przy czym łączny wymiar urlopu dodatkowego 10-dniowego oraz urlopu przeznaczonego na udział w turnusie rehabilitacyjnym nie może przekraczać 21 dni;

  • przysługujące osobom z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności uprawnienie do zwolnienia z pracy w celu poddania się badaniom specjalistycznym, zabiegom leczniczym lub usprawniającym, bądź w celu zaopatrzenia się w sprzęt ortopedyczny lub jego naprawy. Przesłanką skorzystania z tego zwolnienia jest niemożność dokonania wymienionych czynności poza czasem pracy. Za czas takiego zwolnienia pracownik pobiera wynagrodzenie tak, jak za urlop wypoczynkowy.

UPRAWNIENIEM OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ JEST SKORZYSTANIE Z SYSTEMOWEGO WSPARCIA, JAKIE W ZARESIE ZATRUDNIENIA OFERUJE JEJ PAŃSTWOWY FUNDUSZ REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH. WSPARCIE TO DOKONUJE SIĘ W NASTĘPUJĄCYCH PŁASZCZYZNACH ZADAŃ:

  •  ZADANIA REALIZOWANE BEZPOŚREDNIO PRZEZ PFRON. Należą do nich:

 ●refundacja składek na ubezpieczenie społeczne. Do refundacji uprawnione są osoby niepełnosprawne prowadzące działalność gospodarczą, niepełnosprawni rolnicy oraz rolnicy zobowiązani do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika. Warunkiem refundacji jest terminowe opłacenie składek w całości oraz brak zaległości wobec Funduszu przekraczających kwotę 100 zł. Przesłanką wykluczającą skorzystanie z refundacji jest też trudna sytuacja ekonomiczna osoby uprawnionej oraz sfinansowanie składek ze środków publicznych. Osobie niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą przysługuje refundacja składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wymiar refundacji zależny jest od stopnia niepełnosprawności osoby uprawnionej i wynosi 100% dla osób o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności; 60% dla osób o umiarkowanym i 30% dla osób o lekkim stopniu niepełnosprawności (Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).Niepełnosprawnemu rolnikowi lub rolnikowi zobowiązanemu do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika przysługuje refundacja składek na ubezpieczenia społeczne rolników: wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe (Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników).

 ●dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych. Przysługuje ono pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej, pracodawcy zatrudniającemu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy mniej niż 25 pracowników oraz pracodawcy zatrudniającemu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy co najmniej 25 pracowników, spośród których co najmniej 6% (wskaźnik zatrudnienia) stanowią osoby niepełnosprawne.

Pracownik wliczany jest do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych z chwilą przedstawienia pierwszego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. W wypadku kolejnych orzeczeń – począwszy od złożenia wniosku o wydanie orzeczenia, o ile z tego ostatniego wynikać będzie fakt niepełnosprawności w momencie składania wniosku. Zasadą jest, iż wniosek złożony winien zostać nie później, niż w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Niedotrzymanie tego terminu nie musi się wiązać z negatywnymi dla pracownika/pracodawcy konsekwencjami – pracodawca wlicza bowiem pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie do 3 miesięcy poprzedzających dzień przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia – jeżeli z jego treści wynika, iż w tym okresie pracownik ten był niepełnosprawny.

Przesłanką wykluczającą dofinansowanie do wynagrodzeń jest sfinansowanie wynagrodzenia ze środków publicznych (w wypadku częściowego sfinansowania ze środków publicznych, dofinansowanie ze środków PFRON przysługuje w pozostałej części); występowanie zaległości wobec Funduszu przekraczających kwotę 100 zł; trudna sytuacja ekonomiczna pracodawcy; ciążący na tym ostatnim obowiązek zwrotu pomocy. Dofinansowanie nie przysługuje w stosunku do pracowników o umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Dofinansowanie do wynagrodzeń stanowi formę pomocy publicznej na zatrudnianie osób niepełnosprawnych; pomoc tego rodzaju nie może przekroczyć kwoty 10 mln Euro dla jednego przedsiębiorstwa rocznie.

Wymiar dofinansowania zależny jest od stopnia niepełnosprawności pracownika i daje się przedstawić w postaci następującej tabeli.

Dofinansowanie do wynagrodzeń

Maksymalny wymiar pomocy dla stopnia niepełnosprawności

Powiększenie maksymalnego wymiaru pomocy w wypadku niepełnosprawności spowodowanej chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym, całościowymi zaburzeniami rozwoju, epilepsją, pozbawieniem wzroku

Nieprzekraczalny próg dofinansowania

znacznego

umiarkowanego

lekkiego

Dla pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą

Dla pozostałych pracodawców

Obecnie

160% kwoty najniższego wynagrodzenia

140% kwoty najniższego wynagrodzenia

60% kwoty najniższego wynagrodzenia

+40% kwoty najniższego wynagrodzenia

75% faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów pracy

90% faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów pracy

Począwszy od wniosków składanych za styczeń 2012 r.

170% kwoty najniższego wynagrodzenia

125% kwoty najniższego wynagrodzenia

50% kwoty najniższego wynagrodzenia

Począwszy od wniosków składanych za lipiec 2012 r.

180% kwoty najniższego wynagrodzenia

115% kwoty najniższego wynagrodzenia

45% kwoty najniższego wynagrodzenia

 wsparcie zakładów pracy chronionej. Przysługuje ono pracodawcy, który prowadzi zakład pracy chronionej o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych minimum 50% (w tym minimum 20% o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) z tytułu kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Mogą nimi być koszty budowy lub rozbudowy obiektów i pomieszczeń zakładu, transportowe i administracyjne.

  •  ZADANIA REALIZOWANE PRZEZ SAMORZĄD WOJEWÓDZKI. Należy do nich dofinansowanie kosztów tworzenia i działania zakładów aktywności zawodowej.

Zakład Aktywności Zawodowej to utworzona przez gminę, powiat, fundację, stowarzyszenie lub inną organizację społeczną, wyodrębniona pod względem organizacyjnym i finansowym jednostka, której statutowym zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych.

 Działalność ZAZ nie ma charakteru komercyjnego, bowiem uzyskane przezeń dochody przeznaczane są na cele związane z aktywnością zawodową osób niepełnosprawnych. Warunkiem funkcjonowania danej jednostki organizacyjnej w charakterze zaz jest zatrudnianie co najmniej 70% osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu niepełnosprawności, bądź o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o ile stwierdzono u nich autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną (w wypadku tych trzech kategorii niepełnosprawnych wskaźnik zatrudnienia osób skierowanych z warsztatów terapii zajęciowej nie może przekraczać 35%). Przesłanką uznania danej jednostki organizacyjnej za zaz przez wojewodę jest spełnienie szczególnych warunków w zakresie przystosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych obiektów i pomieszczeń oraz zapewnienie tym osobom należytej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych.

 ZADANIA REALIZOWANE PRZEZ SAMORZĄD POWIATOWY. Należą do nich:

 ●zwrot kosztów przystosowania i adaptacji stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Ta forma wsparcia osób niepełnosprawnych ukierunkowana jest na zatrudnienie osoby niepełnosprawnej, bowiem zwrot kosztów dotyczy osób bezrobotnych/poszukujących pracy i niepozostających w zatrudnieniu, a skierowanych do pracy przez urzędy pracy oraz tych osób pozostających dotąd w zatrudnieniu pracodawcy, których niepełnosprawność powstała bez winy pracodawcy i pracownika (naruszenia przepisów – np. przepisów prawa pracy) w okresie zatrudnienia.

Zwróceniu podlegają poniesione przez pracodawcę zatrudniającego przez okres co najmniej 36 miesięcy osoby niepełnosprawne, koszty adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej; przystosowania lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy; zakupu jak również autoryzacji oprogramowania na użytek pracowników niepełnosprawnych, urządzeń i technologii wspomagających lub przystosowanych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności; rozpoznania przez pracowników medycyny pracy stosownych potrzeb osób niepełnosprawnych.

Nie mogą zostać zwrócone koszty poniesione przez pracodawcę przed dniem podpisania przezeń umowy ze starostą o zwrot kosztów przystosowania stanowiska/ stanowisk pracy. Koszty poniesione na rozpoznanie przez pracowników medycyny pracy potrzeb osób niepełnosprawnych nie mogą przekraczać 15 % ogółu kosztów poniesionych na przystosowania stanowiska pracy.

Na przystosowanie stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej ze środków PFRON przeznaczona zostać może nie więcej, niż dwudziestokrotność przeciętnego wynagrodzenia (Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych).

 ●zwrot kosztów wyposażenia stanowisk pracy. Jego przesłanką jest zatrudnienie przez pracodawcę przez okres co najmniej 36 miesięcy osoby niepełnosprawnej zarejestrowanej w urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu. Górną granicą zwrotu kosztów wyposażenia stanowisk pracy jest piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia. Starosta, z którym pracodawca zawiera umowę, nie zwraca kosztów poniesionych przed dniem jej zawarcia. Zwrot kosztów poprzedzony być musi uzyskaniem w Państwowej Inspekcji Pracy opinii o przystosowaniu stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności pracownika (Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznejz dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej).

 ●zwrot miesięcznych kosztów zatrudnienia pracowników pomagających pracownikowi niepełnosprawnemu w pracy.Zwrotowi podlegają koszta pracy wykonanej w celu pomocy osobie niepełnosprawnej w zakresie komunikowania się z otoczeniem oraz wykonania czynności zbyt trudnych do samodzielnego wykonania przez osobę niepełnosprawną. Kwotę zwrotu oblicza się mnożąc kwotę najniższego wynagrodzenia przez iloraz liczby godzin w miesiącu poświęconych wyłącznie w celu pomocy osobie niepełnosprawnej i liczby godzin pracy pracownika niepełnosprawnego. Liczba godzin poświęconych na pomoc osobie niepełnosprawnej nie może przekraczać 20% liczby godzin pracownika w miesiącu. Nie podlegają zwrotowi koszty poniesione przez pracodawcę przed podpisaniem przezeń umowy za starostą (Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych).

 refundacja kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych. Wysokość refundacji nie może przekroczyć wysokości 2-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jedną osobę niepełnosprawną. Nie może też przekroczyć – w wypadku małych przedsiębiorców – 55% kosztów szkolenia specjalistycznego i 80% kosztów szkolenia ogólnego; w wypadku średnich przedsiębiorców – 45% kosztów szkolenia specjalistycznego i 80% kosztów szkolenia ogólnego; w wypadku dużych przedsiębiorców – 35% kosztów szkolenia specjalistycznego i 70% kosztów szkolenia ogólnego. Nie podlegają refundacji koszty poniesione przez pracodawcę przed podpisaniem przezeń umowy ze starostą (Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu dokonywania refundacji kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych).

 dotacja na podjęcie działalności gospodarczej rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej. Dotacja na wymienione wyżej cele nie może przekraczać wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Warunkiem jej przyznania jest brak przyznania innej bezzwrotnej pomocy publicznej na ten cel. Kolejne etapy na drodze przyznania dotacji wyznaczają: – złożony u starosty wniosek o udzielenie dotacji; – udzielona w terminie 30 dni pozytywna lub (uzasadniona) negatywna decyzja starosty; – ewentualna negocjacja warunków umowy; – zawarta do 14 dni od zakończenia negocjacji umowa ze starostą. Przy podejmowaniu decyzji starosta kieruje się kryteriami takimi, jak: – przewidywane efekty ekonomiczne przedsięwzięcia; – popyt i podaż na rynku lokalnym na planowaną działalność; – kalkulacja wydatków w ramach wnioskowanych środków; – uprawnienia, kwalifikacje i wysokość środków własnych wnioskodawcy; – wysokość środków PFRON przeznaczonych w danym roku na przedmiotowy cel. Przesłanką wykluczającą przyznanie środków PFRON na dany cel jest rozpoczęcie działalności gospodarczej przed przyznaniem dotacji.

 ●dofinansowanie oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie działalności gospodarczej albo prowadzenie własnego lub dzierżawionego gospodarstwa rolnego. Przesłanką udzielenia dofinansowania jest nieskorzystanie przez uprawnionego z pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej (bądź jej spłacenie lub umorzenie) oraz nieskorzystanie z bezzwrotnych środków na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej bądź upływ co najmniej 24 miesięcy prowadzenia tej działalności od dnia otrzymania pomocy. Maksymalny wymiar dofinansowania wynosi 50% oprocentowania kredytu bankowego.

wsparcie osób niepełnosprawnych bezrobotnych lub poszukujących pracy. Ze środków PFRON finansowana jest działalność powiatowych urzędów pracy w zakresie szkoleń, staży, prac interwencyjnych, kosztów przygotowania zawodowego w miejscu pracy osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako poszukujące pracy i niepozostających w zatrudnieniu.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z póżn. zm.);

  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721);

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. (Dz. U. Nr 88, poz. 808);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 62, poz. 316);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej (Dz. U. Nr 62, poz. 317);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu dokonywania refundacji kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 57, poz. 472);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2007 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 242, poz. 1776);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 kwietnia 2009 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 70, poz. 603);

  • Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.);

  • Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.);

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1704);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lutego 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 50, poz. 261);

  • Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.);

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 8, poz. 42 z późn. zm.).

Zygmunt Marek Miszczak

1 Listopad 2011

Uprawnienia osób niepełnosprawnych w zakresie komunikacji

Przysługujące osobom niepełnosprawnym w zakresie szeroko pojętej komunikacji uprawnienia, ulgi i zwolnienia regulowane są szeregiem aktów prawnych. Rodzaj i zakres tych uprawnień zależne są od czynników przedmiotowych i podmiotowych. Do tych ostatnich należą m.in. charakter i typ niepełnosprawności, wiek osoby uprawnionej i in. Osoby zamierzające skorzystać z przysługujących im uprawnień, ulg i zwolnień pamiętać powinny, iż skorzystanie z nich uzależnione jest każdorazowo od przedstawienia dokumentu potwierdzającego przynależność do kręgu podmiotów uprawnionych.

ZWOLNIENIE Z OPŁATY ABONAMENTU RADIOWO-TELEWIZYJNEGO.

 

Krąg podmiotów uprawnionych

Zakres zwolnienia

Rodzaj dokumentu uprawniającego

Warunek skuteczności zwolnienia

Osoby o orzeczonej I grupie inwalidztwa

Całkowite zwolnienie z opłaty abonamentu rtv

Orzeczenie właściwego organu orzekającego, albo właściwej instancji sądu uchylającego wcześniejszą decyzję organu orzekającego Niezamieszkiwanie we wspólnym gospodarstwie domowym z więcej, niż jedną osobą, która ukończyła 26 rok życia i nie ma prawa do zwolnień oraz złożenie w urzędzie pocztowym w miejscu stałego pobytu oświadczenia o spełnieniu warunków uzyskania zwolnienia
Osoby o orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji Orzeczenie właściwego organu orzekającego, albo właściwej instancji sądu uchylającego wcześniejszą decyzję organu orzekającego
Osoby o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności Orzeczenie właściwego organu orzekającego, albo właściwej instancji sądu uchylającego wcześniejszą decyzję organu orzekającego
Osoby o orzeczonej trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny Orzeczenie właściwego organu orzekającego, albo właściwej instancji sądu uchylającego wcześniejszą decyzję organu orzekającego. Osoby niezdolne do pracy w gospodarstwie rolnym przedstawiają zaświadczenie o pobieraniu zasiłku pielęgnacyjnego
Osoby, które ukończyły 75 lat Dowód Osobisty
Osoby, które otrzymują świadczenie pielęgnacyjne lub rentę socjalną Decyzja właściwego organu wypłacającego świadczenie
Osoby niesłyszące, u których stwierdzono całkowitą głuchotę lub obustronne upośledzenie słuchu Orzeczenie o całkowitej głuchocie lub obustronnym upośledzeniu słuchu, albo zaświadczenie wystawione przez zakład opieki zdrowotnej
Osoby niewidome, których ostrość wzroku nie przekracza 15% Legitymacja Polskiego Związku Niewidomych, Związku Ociemniałych Żołnierzy RP, albo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z tytułu uszkodzenia narządu wzroku lub orzeczenie stwierdzające nie przekraczającą 15% ostrość wzroku
Inwalidzi wojenni i wojskowi Legitymacja inwalidy wojennego lub wojskowego lub orzeczenie stosownego organu

 

UPRAWNIENIA NIEPEŁNOSPRAWNYCH KLIENTÓW POCZTY:

– bezpłatna usługa doręczania listów, paczek i przekazów bezpośrednio do domu;

– przyjęcie przez listonosza prawidłowo opłaconej przesyłki w domu osoby niepełnosprawnej;

– dostosowanie placówki pocztowej do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zwłaszcza poruszającej się na wózku inwalidzkim (wydzielenie przystosowanych stanowisk; umieszczanie skrzynek pocztowych w miejscach ułatwiających skorzystanie z nich przez osoby niepełnosprawne).

Do skorzystania z bezpłatnej usługi pocztowej uprawnione są osoby z uszkodzeniem narządu ruchu powodującym konieczność korzystania z wózka inwalidzkiego oraz niewidome i ociemniałe. Winny one zgłosić zapotrzebowanie na usługę we właściwym dla miejsca zamieszkania urzędzie pocztowym lub u obsługującego rejon listonosza.

            WYNOSZĄCY 50 % RABAT NA USŁUGI TELEKOMUNIKACYJNE PRZYSŁUGUJE:

– osobom o znacznym stopniu niepełnosprawności spowodowanym chorobą narządu wzroku;

– osobom o znacznym lub umiarkowanym  stopniu niepełnosprawności spowodowanym zaburzeniami głosu, mowy lub chorobą słuchu;

– osobom, w stosunku do których ustalono w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności więcej, niż jedną przyczynę niepełnosprawności, zaś jedną z nich była choroba narządu wzroku;

– osobom, w stosunku do których ustalono w orzeczeniu o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności więcej, niż jedną przyczynę niepełnosprawności, zaś jedną z nich były zaburzenia głosu, mowy lub narządu słuchu.

Z  rabatu na usługi komunikacyjne korzysta także opiekun prawny osoby niepełnosprawnej, stale lub czasowo zameldowany z osobą niepełnosprawną w tym samym lokalu lub budynku (wyjątek stanowi opiekun dziecka niepełnosprawnego do lat 16).

            OSOBIE NIEWIDOMEJ LUB SŁABOWIDZĄCEJ, KORZYSTAJĄCEJ Z USŁUG TELEKOMUNIKACYJNYCH PRZYSŁUGUJE UPRAWNIENIE DO ZAMÓWIENIA DODATKOWEJ FAKTURY VAT, SPORZĄDZONEJ:

– w alfabecie Braille’a;

– dużą czcionką o wielkości 16-18 pkt.;

– w formacie tekstowym oraz wysłania jej pocztą elektroniczną.

Zamówienia dodatkowej faktury dokonać można dzwoniąc telefonicznie na błękitną linię tp 9393, lub wysyłając fax na nr 9394.

             UPRAWNIENIA OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ WYNIKAJĄCE Z KARTY PARKINGOWEJ:

– uprawnienie do parkowania w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;

– uprawnienie do niestosowania się do niektórych znaków drogowych (- zakaz ruchu w obu kierunkach; – zakaz wjazdu pojazdów silnikowych, z wyjątkiem motocykli jednośladowych; –  zakaz wjazdu autobusów, – zakaz wjazdu motocykli; – zakaz wjazdu motorowerów; – zakaz postoju; – zakaz postoju w dni nieparzyste; – zakaz postoju w dni parzyste; – strefa ograniczonego postoju).

Przesłanką uzyskania karty parkingowej jest legitymowanie się:

– orzeczeniem o niepełnosprawności, albo

– orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, albo

– orzeczeniem o wskazaniach do ulg i uprawnień

wraz ze wskazaniem spełnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w Ustawie o ruchu drogowym (Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym Art. 8 ust. 1). Osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności spełnić mogą wspomniane przesłanki, o ile ich przyczyna niepełnosprawności określona została symbolem 05-R (upośledzenie narządu ruchu) lub 10-N (choroba neurologiczna).

             Z uprawnień wynikających z karty parkingowej korzystać mogą także kierowcy przewożący osoby o obniżonej sprawności ruchowej (na podstawie karty parkingowej przyznanej osobie przewożonej) oraz pracownicy placówek zajmujących się opieką, rehabilitacją lub edukacją osób niepełnosprawnych o obniżonej sprawności ruchowej, o ile przewożą takie osoby (na podstawie karty parkingowej przyznanej danej placówce).

Kartę parkingową wydaje starosta na podstawie złożenia przez osobę uprawnioną następujących dokumentów:

– kserokopii orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz dowodu osobistego;

– fotografii o wymiarach 3,5×4,5 cm;

– wypełnionego na formularzu wniosku;

– potwierdzenia dokonania opłaty za wydanie karty parkingowej (jej wysokość wynosi aktualnie 25 zł).

Karta parkingowa umieszczona być winna za przednią szybą pojazdu w sposób umożliwiający  odczytanie pierwszej jej strony. Omawiany dokument uprawnia osoby niepełnosprawne do korzystania z wydzielonych miejsc parkingowych na terenie całej Unii Europejskiej.

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE PRZEJAZDÓW PKS I PKP:

 

Krąg podmiotów uprawnionych

Środek publicznego transportu zbiorowego

Wysokość ulgi przy zakupie biletu

Wymagany dokument

Warunek skuteczności ulgi

Dzieci do lat 4 PKP – pociągi osobowe, pospieszne i expresowe przy biletach jednorazowych;PKS – autobusy zwykłe i przyspieszone przy biletach jednorazowych 100,00% Dokument stwierdzający wiek dziecka PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje opłata w wysokości dopłaty do klasy II);PKS – niekorzystanie przez dziecko z oddzielnego miejsca do siedzenia (w wypadku korzystania wysokość ulgi wynosi 78%)
Dzieci powyżej lat 4 aż do rozpoczęcia odbywania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego PKP – pociągi osobowe, pospieszne i expresowe przy biletach jednorazowych;PKS – komunikacja zwykła i przyspieszona  przy biletach jednorazowych 37,00% Dokument stwierdzający wiek dziecka; zaświadczenie o odroczeniu spełniania obowiązku szkolnego; legitymacja przedszkolna dla dziecka niepełnosprawnego PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
Dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne PKP – pociągi osobowe, pospieszne i expresowe przy biletach jednorazowych lub miesięcznych imiennych;PKS – autobusy zwykłe, przyspieszone i pospieszne  przy biletach jednorazowych lub miesięcznych imiennych 78,00% Legitymacja przedszkolna/szkolna/studencka oraz legitymacja osoby niepełnosprawnej/orzeczenie o niepełnosprawności lub równoważne oraz zaświadczenie/zawiadomienie/skierowanie określające termin i miejsce badania/zajęć/konsultacji Korzystanie z przejazdu w celach edukacyjnych, rehabilitacyjnych lub leczniczych, np. pomiędzy domem, szkołą, poradnią specjalistyczną, placówką opiekuńczo-wychowawczą.PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
Rodzice lub opiekunowie dzieci i młodzieży dotkniętej inwalidztwem lub niepełnosprawnej PKP – pociągi osobowe, pospieszne i expresowe przy biletach jednorazowych;PKS – autobusy zwykłe, przyspieszone i pospieszne  przy biletach jednorazowych 78,00% Przy przejazdach wraz z dzieckiem dokumenty wymienione w poprzednim wierszu;przy przejeździe po dziecko lub po jego odwiezieniu zaświadczenie/zawiadomienie/skierowanie wydane przez przedszkole/szkołę/uczelnię/placówkę opiekuńczo-wychowawczą/lekarza/konsultanta/terapeutę PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
Osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji PKP – pociągi osobowe przy biletach jednorazowych;PKS – autobusy zwykłe  przy biletach jednorazowych 49,00% Orzeczenie komisji lekarskiej ZUS lub równoważne/legitymacja osoby niepełnosprawnej stwierdzająca znaczny stopień niepełnosprawności PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
PKP – pociągi pospieszne i expresowe przy biletach jednorazowych;PKS – autobusy przyspieszone i pospieszne  przy biletach jednorazowych 37,00%
Osoby niewidome ze znacznym stopniem niepełnosprawności PKP – pociągi osobowe przy biletach jednorazowych lub miesięcznych;PKS – autobusy zwykłe przy biletach jednorazowych lub miesięcznych 93,00% Orzeczenie komisji lekarskiej ZUS lub równoważne/legitymacja osoby niepełnosprawnej, stwierdzająca znaczny stopień niepełnosprawności z powodu stanu narządu wzroku lub oznaczona symbolem przyczyny niepełnosprawności 04-O PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
PKP- pociągi pospieszne i ekspresowe  przy biletach jednorazowych lub miesięcznych;PKS – autobusy przyspieszone i pospieszne  przy biletach jednorazowych lub miesięcznych 51,00%
Osoby niewidome z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności PKP – pociągi przy biletach jednorazowych lub miesięcznych;PKS – autobusy  przy biletach jednorazowych lub miesięcznych 37,00% Orzeczenie komisji lekarskiej ZUS lub równoważne/legitymacja osoby niepełnosprawnej, stwierdzająca umiarkowany stopień niepełnosprawności z powodu stanu narządu wzroku lub oznaczona symbolem przyczyny niepełnosprawności 04-O PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
Przewodnik lub opiekun towarzyszący w podróży osobie niewidomej albo osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji PKP – pociągi przy biletach jednorazowych;PKS – autobusy  przy biletach jednorazowych 95,00% Dokumenty wymagane od osoby niewidomej/niezdolnej do samodzielnej egzystencji oraz dokument stwierdzający wiek przewodnika lub opiekuna Ukończenie 13 lat przez przewodnika; ukończenie 18 lat przez opiekuna;PKP – przejazd  wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)
Emeryci lub renciści oraz ich współmałżonkowie, na których pobierane są zasiłki rodzinne PKP – pociągi osobowe, pospieszne lub ekspresowe 37,00% Dowód Osobisty oraz zaświadczenie wydane przez jednostki/komisje/oddziały terenowe rady/ zarządy stowarzyszeń emerytów i rencistów/związków zawodowych Ulga upoważnia do odbycia dwóch przejazdów w ciągu roku;PKP – przejazd wagonem II klasy (przy przejazdach wagonem I klasy obowiązuje  dopłata do klasy II)

DO ULG W OPŁATACH ZA KORZYSTANIE Z MUZEÓW PAŃSTWOWYCH UPRAWNIONE SĄ:

– osoby niepełnosprawne wraz z opiekunami;

– osoby pobierające rentę (w tym rentę socjalną);

– emeryci;

– osoby powyżej 65 roku życia;

– nauczyciele;

– studenci;

– uczniowie;

– dzieci do lat 7 (ulga w wysokości 100 %).

W  wypadku osób niepełnosprawnych wystarczającym do skorzystania z biletu ulgowego dokumentem jest legitymacja rencisty lub legitymacja dokumentująca niepełnosprawność.

UPRAWNIONYMI DO ULGI W WYSOKOŚCI 50 % W OPŁACIE PASZPORTOWEJ SĄ:

– emeryci i renciści;

– osoby niepełnosprawne niezależnie od rodzaju schorzenia;

– pozostający na wyłącznym utrzymaniu tych osób ich współmałżonkowie;

– osoby korzystające z opieki społecznej (pobierające zasiłki stałe, przebywające w domach opieki społecznej lub zakładach opiekuńczych).

Dokumentem wystarczającym do skorzystania z ulgi paszportowej jest legitymacja emeryta/rencisty, lub orzeczenie o niepełnosprawności, bądź zaświadczenie o korzystaniu z zasiłku stałego/przebywaniu w domu opieki społecznej lub zakładzie opiekuńczym.

            UPRAWNIONYMI DO ZWOLNIENIA Z OPŁAT ZA WYMIANĘ DOWODU OSOBISTEGO SĄ:

– osoby korzystające z pomocy społecznej (przebywające w domach opieki społecznej; pobierające stały zasiłek, albo rentę socjalną);

– osoby do ukończenia 21 roku życia, przebywające całodobowo w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych oraz młodzieżowych ośrodkach socjoterapii;

– osoby ubiegające się o wymianę dowodu osobistego z powodu jego wady technicznej lub sporządzonego w sposób niezgodny z zawartymi we wniosku danymi.

Osoby niepełnosprawne i obłożnie chore skorzystać mogą dodatkowo z uprawnienia do wydania dowodu osobistego w ich miejscu zamieszkania. Przesłanką skorzystania z tego uprawnienia jest powiadomienie pracowników Referatu Dowodów Osobistych Urzędu Miasta o fakcie niepełnosprawności/obłożnej choroby.

PRZESŁANKAMI ZWOLNIENIA Z PODATKU OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH SĄ:

– orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj schorzenia;

– orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z powodu schorzenia narządów ruchu;

– przedmiot czynności cywilnoprawnej, którym jest nabycie na potrzeby własne sprzętu rehabilitacyjnego, wózków inwalidzkich, motorowerów, motocykli lub samochodów osobowych.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r., Nr 85, poz. 728 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 87 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 98, poz. 602 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r., Nr 19, poz. 115 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 170, poz. 1393);

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów kart parkingowych dla osób niepełnosprawnych i placówek zajmujących się opieką, rehabilitacją lub edukacją tych osób (Dz. U. z 2004 r., Nr 67, poz. 616);

Zalecenie Rady UE z 4 czerwca 1998 r. dotyczące kart parkingowych dla osób niepełnosprawnych (98/376/EC);

Ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r., Nr 175, poz. 1440 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 października 2002 r. w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r., Nr 179);

Ustawa z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2000 r., Nr 73, poz. 853 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 grudnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 217, poz. 1832);

Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r., Nr 5, poz. 24 z późn. zm.);

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 października 1997 r. w sprawie określenia grup osób, którym przysługuje ulga w opłacie lub zwolnienie z opłaty za wstęp do muzeów państwowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 130, poz. 854);

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie opłat paszportowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 41. poz. 346);

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 399);

Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2006 r., Nr 143, poz. 1027 z późn. zm.).

Zygmunt Marek Miszczak


24 Październik 2011

Świadczenia o charakterze nierentowym

Poniżej zajmiemy się krótko charakterystyką większości świadczeń o charakterze nierentownym. Wykazują one niekiedy związek z niepełnosprawnością biologiczną osoby uprawnionej – w szczególności niezdolnością do wykonywania obowiązków pracowniczych, jakkolwiek w kręgu podmiotów uprawnionych znaleźć się mogą nie tylko i nie wszystkie osoby niepełnosprawne w znaczeniu prawnym.

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA PRAWA DO ZASIŁKU CHOROBOWEGO SĄ:

– niezdolność do pracy;

– powodująca ową niezdolność choroba. Przesłankę taką stanowić może także podjęcie leczenia uzależnienia alkoholowego, od środków uzależniających lub substancji psychotropowych w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego; wydana na podstawie przepisów o chorobach zakaźnych i zakażeniach, decyzja upoważnionego organu, lub poddanie się przez kandydata na dawcę komórek/tkanek/narządów stosownym badaniom lekarskim;

– trwanie ubezpieczenia chorobowego. Wymagany jest okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego w wymiarze 30 dni, jeżeli jednak przerwa w ubezpieczeniu nie jest dłuższa, niż 30 dni (albo wynika z urlopu wychowawczego/ bezpłatnego) uważa się ją za niebyłą.

Finansowany ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zasiłek chorobowy przysługuje osobie uprawnionej po wyczerpaniu przez nią limitu 33 dni niezdolności do pracy w ciągu roku kalendarzowego, za które pracownik zachowuje prawo do 80 % wynagrodzenia wypłacanego ze środków pracodawcy. Okres zasiłkowy wynosi nie dłużej, niż 182 dni niezdolności do pracy w ciągu roku kalendarzowego, lub nie więcej, niż 270 dni, gdy niezdolność do pracy wystąpiła w przypadku gruźlicy lub w okresie ciąży. Do okresu zasiłkowego wlicza się jednak wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy – także te, za które pracownik uzyskał wynagrodzenie od pracodawcy. Wysokość zasiłku chorobowego za czas niezdolności do pracy wynosi 80% wynagrodzenia pracownika.

W czasie trwania okresu zasiłkowego – nie później jednak, niż na 60 dni przed jego zakończeniem – sprawujący nad osobą niezdolną do pracy opiekę lekarz ustala celowość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie osobie uprawnionej świadczenia rehabilitacyjnego, lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA PRAWA DO ŚWIADCZENIA REHABILITACYJNEGO SĄ:

– wyczerpanie zasiłku chorobowego;

– dalsza niezdolność do pracy;

– rokowanie odzyskania zdolności do pracy wskutek leczenia lub rehabilitacji. Dwie ostatnie przesłanki ustalane są przez lekarza orzecznika ZUS.

Świadczenie, o którym mowa, jest świadczeniem pieniężnym, wypłacanym w wysokości 90% wynagrodzenia lub przychodu przez okres pierwszych 90 dni jego pobierania; w późniejszym okresie wynosi 75% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Jeżeli jednak niezdolność do pracy przypadła na okres ciąży lub wynikła z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej – wysokość świadczenia rehabilitacyjnego wynosi 100%.

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie uprawnionej przez cały okres jej rehabilitacji, nie dłużej jednak, niż przez 12 miesięcy. Nie przysługuje ono osobom, które są uprawnione do:

– emerytury;

– renty z tytułu niezdolności do pracy;

– zasiłku dla bezrobotnych;

– zasiłku przedemerytalnego;

– świadczenia przedemerytalnego;

– urlopu na poratowanie zdrowia.

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA ZASIŁKU WYRÓWNAWCZEGO SĄ:

– podjęcie pracy;

– zmniejszona w stosunku do okresu sprzed poddania się rehabilitacji zawodowej zdolność do pracy;

– obniżenie wynagrodzenia wskutek poddania się rehabilitacji zawodowej w celu przyuczenia się do nowej pracy.

Zasiłek wyrównawczy jest świadczeniem pieniężnym, przysługującym osobie uprawnionej w wysokości różnicy między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem, pobieranym przez tą osobę w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających rehabilitację, a zmniejszonym w okresie poddania się rehabilitacji wynagrodzeniem za pracę. Zasiłek ten przysługuje osobie uprawnionej przez cały okres trwania rehabilitacji – nie dłużej jednak, niż przez 24 miesiące. Nie przysługuje on osobom uprawnionym do:

– emerytury;

– renty z tytułu niezdolności do pracy.

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA JEDNORAZOWEGO ODSZKODOWANIA SĄ:

– stały (naruszenie sprawności organizmu powodujące nie rokujące poprawy upośledzenie jego czynności) lub długotrwały (naruszenie sprawności organizmu powodujące upośledzenie jego czynności na okres ponad 6 miesięcy, mogące jednak ulec poprawie) uszczerbek na zdrowiu poniesiony wskutek

– wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Przesłanką negatywną, wykluczającą skorzystanie ze świadczeń z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej jest zaleganie z wpłatą składek na ubezpieczenie społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 gr do czasu spłaty zadłużenia. W wypadku wystąpienia zaległości, winna ona zostać uregulowana w terminie 6 miesięcy od dnia wypadku lub od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej.
Pojęcie choroby zawodowej regulowane jest w oparciu o Art.237 §1 pkt 3 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy przez Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Wysokość jednorazowego odszkodowania oblicza się, przyznając kwotę 20 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (ogłaszane w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski” przez Prezesa GUS, poczynając od drugiego kwartału każdego roku) za każdy procent uszczerbku na zdrowiu.

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA DODATKU PIELĘGNACYJNEGO SĄ:

– uzyskanie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji lub

– ukończenie 75 roku życia (z urzędu).

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNEGO dla osób, które w wyniku działań wojennych, nie wchodząc w skład formacji wojskowych, zmilitaryzowanych służb państwowych lub formacji zbrojnych ruchu oporu, utraciły wzrok, są:

– powodujące całkowitą niezdolność do pracy naruszenie sprawności organizmu poprzez utratę wzroku;

– zaistnienie powyższego wskutek działań wojennych 1939-1945, albo wskutek eksplozji niewypałów/niewybuchów pozostałych po wojnie na terytorium RP względem

– cywilnego kręgu podmiotów.

Świadczenie, o którym mowa, przysługuje w wysokości renty socjalnej. Wysokość tę zmniejsza się o 50% w stosunku do osób, które pobierają:

– emeryturę;

– rentę z tytułu niezdolności do pracy;

– rentę rodzinną;

– rentę socjalną;

– uposażenie rodzinne wypłacane członkom rodziny sędziego lub prokuratora;

– inne świadczenie o charakterze rentowym od instytucji zagranicznej.

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA ZASIŁKU MACIERZYŃSKIEGO SĄ:

– trwanie okresu ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego (przesłanka ta nie obowiązuje, jeżeli ubezpieczenie ustało w czasie ciąży w wyniku ogłoszenia upadłości/likwidacji pracodawcy, albo z naruszeniem przepisów prawa) oraz

– urodzenie dziecka/przyjęcie dziecka w wieku do 7 roku życia (do 10 roku życia w stosunku do dzieci, którym odroczono obowiązek szkolny) na wychowanie i wystąpienie do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie (albo przyjęcie takiego dziecka na wychowanie w ramach niezawodowej rodziny zastępczej).

Zasiłek macierzyński jest świadczeniem pieniężnym, związanym z trwaniem urlopu macierzyńskiego lub okresu na zasadach urlopu macierzyńskiego. Przysługuje on osobie uprawnionej w wymiarze 100% wynagrodzenia lub przychodu, będącego podstawą jego wymiaru, przez okres zależny od aktualnie podjętej w stosunku do kręgu podmiotów uprawnionych decyzji ZUS.

Uprawnieniem matki jest zrzeczenie się – po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego – pozostałej części urlopu/zasiłku i powrót do pracy. Takie zrzeczenie się wiąże się z wykorzystaniem pozostałej części urlopu/zasiłku macierzyńskiego przez ojca dziecka.

Okres przysługiwania urlopu/zasiłku macierzyńskiego skraca się do 8 tygodni po porodzie w wypadku urodzenia dziecka martwego lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia. W takim wypadku urlop przysługujący kobiecie w okresie 7 dni od dnia zgonu dziecka musi być wykorzystany. W wypadku zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, prawo do zasiłku/urlopu macierzyńskiego kończy się po 7 dniach od chwili zgonu dziecka.

Ustanie zatrudnienia w okresie ciąży kobiety w wyniku ogłoszenia upadłości/likwidacji pracodawcy skutkuje – w wypadku niezaoferowania kobiecie innego zatrudnienia – prawem kobiety do zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, wypłacanego aż do dnia porodu.

 Niezależnie od instytucji urlopu macierzyńskiego Kodeks Pracy przewiduje prawo pracownika-ojca wychowującego dziecko do urlopu ojcowskiego (tzw. urlop tacierzyński) w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak, niż od ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia (Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy Art. 1823 §1).

PRZESŁANKAMI UZYSKANIA ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO SĄ:

– trwanie okresu ubezpieczenia;

– konieczność osobistego sprawowania opieki nad:

a. małoletnim dzieckiem zdrowym w wieku do 8 lat w wypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły/porodu lub choroby małżonka sprawującego stałą opiekę nad dzieckiem, o ile poród lub choroba uniemożliwiają sprawowanie tej opieki/pobytu małżonka sprawującego stałą opiekę nad dzieckiem w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej;

b. małoletnim dzieckiem chorym w wieku do lat 14

c. innym chorym członkiem rodziny małżonkiem, rodzicem, teściem, wnukiem, rodzeństwem, dzieckiem w wieku ponad 14 lat).

Skorzystanie z zasiłku opiekuńczego wiąże się ze zwolnieniem z wykonywania obowiązków pracowniczych.

Wymóg konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem rozumieć należy jako brak innych członków rodziny, mogących opiekę tę sprawować (inaczej: w wypadku sprawowania opieki nad chorym dzieckiem do lat 2).

Uprawnionymi do skorzystania z zasiłku są alternatywnie matka lub ojciec dziecka – ten, który wystąpi z wnioskiem o wypłatę zasiłku za dany okres sprawowania opieki.

Okres przysługiwania zasiłku/zwolnienia z wykonywania obowiązków pracowniczych wynosi liczbę dni niezbędnych do osobistego sprawowania opieki – nie więcej jednak, niż 60 dni w roku kalendarzowym (w wypadku sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem) lub 14 dni (w wypadku sprawowania  opieki nad innym członkiem rodziny, w tym dzieckiem ponad 14-letnim).

W wypadku sumowania okresów zasiłku opiekuńczego, wypłacanego z różnych tytułów, łączny okres wypłaty nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym.

Obowiązującym od 2009 r. rozwiązaniem jest prawo ojca dziecka do zasiłku opiekuńczego w wymiarze maksimum 8 tygodni (nie dłużej, niż do ukończenia przez dziecko 8 tygodni życia) za okres przebywania matki w szpitalu. Rozwiązanie to funkcjonuje niezależnie od omówionego wyżej prawa do zasiłku (w wymiarach do 60 i do 14 dni). Pozwala ono także na skorzystanie z zasiłku opiekuńczego – w miejsce ojca – przez innego ubezpieczonego członka rodziny, który przerwie działalność zarobkową w celu roztoczenia opieki nad dzieckiem.

Jako świadczenie pieniężne zasiłek opiekuńczy ma za podstawę przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy i wynosi 80% wynagrodzenia.

Prawo do wypłaty zasiłku opiekuńczego nie dotyczy okresów, w których ubezpieczony:

– zachowuje w oparciu o przepisy szczególne prawo do wynagrodzenia;

– korzysta z urlopu bezpłatnego lub wychowawczego;

– jest tymczasowo aresztowany lub odbywa karę pozbawienia wolności chyba, że podlega ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba skierowana do pracy w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary;

– wykonywał w okresie zwolnienia lekarskiego pracę zarobkową, albo wykorzystywał to zwolnienie niezgodnie z jego celem.

            Ubiegając się o przyznanie zasiłku opiekuńczego pamiętać należy o wymogach formalnych, warunkujących skorzystanie z niego. W wypadku konieczności roztoczenia opieki nad dzieckiem zdrowym do lat 8 niezbędną podstawą do przyznania zasiłku będą:- samo oświadczenie osoby uprawnionej, gdy chodzi o przypadek nieprzewidzianego zamknięcia żłobka/przedszkola/szkoły;- decyzja inspektora sanitarnego o izolacji, gdy chodzi o przypadek izolacji dziecka związany z zaistnieniem podejrzenia o nosicielstwo choroby zakaźnej;- zaświadczenie lekarskie, wydane na standardowym (zwykłym) blankiecie, gdy chodzi o przypadek choroby, pobytu małżonka sprawującego stałą opiekę nad dzieckiem w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej, lub porodu.

Sprawując opiekę nad dzieckiem chorym lub innym członkiem rodziny zatroszczyć musimy się o uprzednie uzyskanie zaświadczenia lekarskiego, wystawionego na formularzu ZUS ZLA.

PRZESŁANKĄ UZYSKANIA ZASIŁKU POGRZEBOWEGO jest pokrycie

kosztów pogrzebu osoby ubezpieczonej/pobierającej emeryturę lub rentę/członka rodziny wyżej wymienionych/osoby spełniającej w chwili śmierci warunki do uzyskania i pobierania emerytury, ale jej nie pobierającej/osoby, która pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek macierzyński, albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia przez:

– członka rodziny tej osoby;

– pracodawcę/dom pomocy społecznej/gminę/powiat/osobę prawną kościoła katolickiego lub związku wyznaniowego.

Wysokość zasiłku pogrzebowego stanowi obecnie stałą kwotę 4000 zł, kwota ta jednak może w przyszłości ulegać zmianom.

  Podstawa prawna:

–  Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.);

–  Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2002 r., Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz.U.  z 2002 r., Nr 199, poz. 1674 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.);

Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869).

Zygmunt Marek Miszczak

29 Wrzesień 2011

Dwuinstancyjność orzekania o niepełnosprawności

Zanim zdecydujemy się na wystąpienie do kompetentnego organu o wydanie orzeczenia umożliwiającego nam skorzystanie ze świadczeń, ulg i uprawnień z tytułu biologicznej niepełnosprawności, powinniśmy posiadać świadomość wielości stojących przed nami dróg. Funkcjonujący obecnie w Polsce system orzekania o niepełnosprawności jest zasadniczo dwuinstancyjny. Rozróżniamy bowiem dwa rodzaje orzecznictwa, funkcjonujące na podstawie odrębnych aktów prawnych i realizowane przez odrębne instytucje:

– orzecznictwo dla celów pozarentowych

– orzecznictwo dla celów rentowych.

Pierwszy rodzaj orzecznictwa zróżnicowany jest ze względu na kryterium podmiotowe i przedmiotowe. Oznacza to odmienność zasad  stosowanych wobec dzieci do ukończenia 16 roku życia oraz w stosunku do osób powyżej tego wieku, a także odmienny charakter orzeczeń zaliczających nas do określonego stopnia niepełnosprawności.

Drugi rodzaj orzecznictwa – orzecznictwo do celów rentowych – zróżnicowany jest również ze względu na kryterium podmiotowe i przedmiotowe. W zależności od charakteru działalności zawodowej (kryterium podmiotowe) orzeczenie w naszej sprawie wydadzą lekarze orzecznicy funkcjonujący przy:

–  Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (dla osób z racji działalności zawodowej ubezpieczonych w ZUS)

–  Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dla rolników)

– jednostkach podległych Ministerstwu Obrony Narodowej bądź Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji (dla pracowników służb mundurowych).

Kryterium przedmiotowe staje się podstawą zróżnicowania charakteru orzeczeń zależnie od zakresu naszej niezdolności do pracy, ewentualnie także naszej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Niezależnie od powyższych zróżnicowań, ważność zachowują także orzeczenia komisji lekarskich ds. inwalidztwa i zatrudnienia, wydane jeszcze przed zniesieniem tych ostatnich w 1997 r. Osoby zaliczone przez nie do I, II i III-ej grupy inwalidzkiej sytuują się – po zniesieniu samych grup – w obowiązującym systemie prawa na zasadach równorzędności z osobami korzystającymi z dzisiejszego systemu. Ponieważ wydawane w ramach poszczególnych instancji i trybów orzekania orzeczenia komisji lekarskich korespondują ze sobą (funkcjonują na zasadzie częściowej równorzędności), istniejący system da się przedstawić w formie następującej tabeli:

System orzecznictwa

do 1997 r.

Aktualny

dla celów pozarentowych

dla celów rentowych

Instancja uprawniona do wydania orzeczenia

komisje lekarskie ds. inwalidztwa i zatrudnienia

zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności

komisje ZUS

komisje KRUS

komisje MON i MSWiA

Charakter orzeczenia

I grupa inwalidzka

znaczny stopień niepełnosprawności

całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji

stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i prawo do zasiłku pielęgnacyjnego

zgodnie z odrębnymi przepisami

II grupa inwalidzka

umiarkowany stopień niepełnosprawności

całkowita niezdolność do pracy

zgodnie z odrębnymi przepisami

III grupa inwalidzka

 lekki stopień niepełnosprawności

częściowa niezdolność do pracy, celowość przekwalifikowania

stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym bez prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

zgodnie z odrębnymi przepisami

ORZECZNICTWO DO CELÓW POZARENTOWYCH

ORZECZENIA DO CELÓW POZARENTOWYCH WYDAJĄ POWIATOWE I MIEJSKIE ZESPOŁY DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI. Instancję odwoławczą stanowią zaś Wojewódzkie Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Właściwość miejscową powiatowych i miejskich oraz – w drugiej instancji – wojewódzkich zespołów, ustala się na podstawie kryterium miejsca stałego pobytu osoby zainteresowanej (zgodnie z przepisami o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Kryterium to może stanowić też miejsce pobytu wówczas, gdy chodzi o osoby bezdomne, długotrwale (ponad dwa miesiące) przebywające poza miejscem stałego pobytu z ważnych przyczyn rodzinnych lub zdrowotnych, przebywające w zakładach karnych i poprawczych, bądź przebywające w domach pomocy społecznej/ośrodkach wsparcia (rozumianych zgodnie z przepisami o pomocy społecznej).

Tak np. właściwy miejscowo dla miasta Lublina jest Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności mieszczący się pod adresem:

20-143 Lublin

ul. Magnoliowa 2

tel. 81 466 34 60

e-mail: mzon@lublin.eu

i przyjmujący interesantów w pn w godz.9.00-17.00, wt-pt. w godz. 7.30-15.30.

W RAMACH ORZECZNICTWA POZARENTOWEGO WYDAWANE SĄ NASTĘPUJĄCE ORZECZENIA:

–  Orzeczenie o niepełnosprawności dla osób, które nie ukończyły 16 roku życia;

–  Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla osób, które ukończyły 16 rok życia;

– Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień dla osób, które już posiadają ważne orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62);

– Legitymacja osoby niepełnosprawnej;

– Karta parkingowa dla osoby niepełnosprawnej.

Podstawą uzyskania ORZECZENIA W ZESPOLE DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI jest:

– Złożenie przez osobę zainteresowaną, jej przedstawiciela ustawowego lub przedstawiciela ośrodka pomocy społecznej za zgodą wcześniej wymienionych, wniosku o wydanie orzeczenia (formularze wszystkich pism kierowanych do zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności dostępne są w siedzibach samych zespołów oraz ośrodkach pomocy społecznej; można ich także poszukiwać w Internecie);

– Złożenie wraz z wnioskiem zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby zainteresowanej, wydanego dla potrzeb zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, datowanego nie wcześniej, niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku.

Dodatkowo do wniosku dołączyć należy wszelką posiadaną dokumentację mogącą mieć wpływ na wydanie orzeczenia, jak karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia i wyniki badań lekarskich, opinie psychologiczne itp. Dopuszczalnym jest złożenie tej dodatkowej dokumentacji w formie kserokopii – w takim wypadku jej oryginały winny być przedstawione do wglądu składu orzekającego w trakcie posiedzenia. Podobnie w dniu posiedzenia przedstawiać należy prześwietlenia i klisze rentgenowskie.

Może się zdarzyć, iż przedłożona przez nas wraz z wnioskiem dokumentacja medyczna uznana zostanie za niewystarczającą. W takim wypadku przewodniczący powiatowego/miejskiego zespołu zawiadomi na piśmie osobę zainteresowaną lub przedstawiciela ustawowego dziecka o konieczności jej uzupełnienia i wyznaczy w tym celu stosowny termin. Nieuzupełnienie natomiast brakującej dokumentacji w wyznaczonym terminie skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Zespoły orzekania ds. o niepełnosprawności związane są miesięcznym, a w skomplikowanych przypadkach – dwumiesięcznym terminem załatwienia sprawy, przy czym osoba zainteresowana otrzymuje listowne powiadomienie o terminie posiedzenia składu orzekającego z reguły na dwa tygodnie przed samym posiedzeniem.

Stawiennictwo osób zainteresowanych na posiedzeniu jest obowiązkowe, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania. W wypadku zaistnienia ważnych przyczyn – np. zdarzeń losowych – istnieje możliwość wyznaczenia innego terminu posiedzenia. Jeżeli długotrwała i nie rokująca poprawy choroba uniemożliwia osobie zainteresowanej osobiste stawiennictwo i okoliczność ta potwierdzona zostanie zaświadczeniem lekarskim, badanie przeprowadza się w miejscu pobytu osoby zainteresowanej.

Złożony przez nas wniosek rozpatrywany będzie przez co najmniej 2-osobowe kolegium pod przewodnictwem lekarza specjalisty, z udziałem psychologa (psychologów), doradcy (-ów) zawodowych, pracownika (-ów) socjalnego, pedagoga (-ów) w toku posiedzenia, z którego sporządzony zostanie protokół, zaś na podstawie tego ostatniego wydane zostanie orzeczenie. Orzeczenie doręczone zostanie osobie zainteresowanej/przedstawicielowi ustawowemu najpóźniej w 14 dni po posiedzeniu.

Należy podkreślić, iż w toku i sposobie przeprowadzenia samego posiedzenia osobie zainteresowanej przysługuje prawo do:

– poszanowania dóbr osobistych;

– zapewnienia przestrzegania tajemnicy lekarskiej;

– zachowania poufności i ochrony danych osobowych,

co powinno znaleźć odzwierciedlenie w całokształcie warunków technicznych i organizacyjnych  (dobór pomieszczeń itp.).

Od orzeczenia  Powiatowego/Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności można – w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia – odwołać się do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Odwołanie składa się za pośrednictwem powiatowego/miejskiego zespołu, który wydał zaskarżane przez nas orzeczenie. Zespół ów może uznać, iż nasze odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie i zmienić wydane wcześniej orzeczenie, lub w terminie 7 dni przesłać odwołanie do wojewódzkiego zespołu.

Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przysługuje – w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia – odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który może uznać, że odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie i zmienić zaskarżane przez nas orzeczenie, lub poddać sprawę decyzji sądu.

Osoba zainteresowana/ przedstawiciel ustawowy, odwołująca się od decyzji zespołu wojewódzkiego do instancji nadrzędnej nie ponosi z tego tytułu kosztów i opłat sądowych.

Ponadto nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności sprawuje Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 6c ust. 1). Jeżeli w toku sprawowanego nadzoru Pełnomocnik stwierdzi istnienie uzasadnionej wątpliwości co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym lub co do zgodności jego wydania z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności/ stopniu niepełnosprawności, może zwrócić się do właściwego organu o stwierdzenie nieważności orzeczenia lub o wznowienie postępowania.

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI  przysługuje osobom, które:

– nie ukończyły 16-go roku życia;

– z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, co powoduje

– konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4a ust. 1).

Przy orzekaniu o niepełnosprawności dziecka uwzględnia się:

– dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności, a szczególnie zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, wydane przez lekarza sprawującego opiekę lekarską nad dzieckiem;

– dokonaną przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego – ocenę stanu zdrowia. Zawierać ona winna opis przebiegu choroby zasadniczej, wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących, rokowania co do ich przebiegu, ograniczenia w funkcjonowaniu dziecka w życiu codziennym w porównaniu z funkcjonowaniem dzieci z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną właściwą dla wieku dziecka;

– możliwość osiągnięcia poprawy w zakresie zaburzonej funkcji organizmu dzięki zaopatrzeniu w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne lub pomocnicze itp.

Specyfiką orzeczenia o niepełnosprawności jest to, iż wydawane jest ono maksymalnie na okres ukończenia przez dziecko 16-go roku życia. Osoba, która osiągnęła ten wiek, podlega już bowiem orzekaniu o stopniu niepełnosprawności.

ORZECZENIE O STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI osoby, która ukończyła 16 rok życia przybiera postać orzeczenia o:

– znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłankami zaliczenia do znacznego stopnia niepełnosprawności są:

● naruszona sprawność organizmu

● niezdolność do pracy lub zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej

● potrzeba stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, co pozostaje w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 1)

– umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Przesłankami zaliczenia do  umiarkowanego stopnia niepełnosprawności są:

● naruszona sprawność organizmu

● niezdolność do pracy lub zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej

● potrzeba czasowej lub częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych  (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 2)

– lekkim stopniu niepełnosprawności. Przesłankami zaliczenia do lekkiego stopnia niepełnosprawności są:

● naruszona sprawność organizmu

● wypływające z niej obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności osób o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną lub ograniczenie zdolności do pełnienia ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 3).

Niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodująca niezdolność do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 2 pkt. 10).

 

Niezdolność do samodzielnej egzystencji to naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, tj. przede wszystkim samoobsługi, poruszania się i komunikacji (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 4).

 Przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności uwzględnia się:

– dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności, a szczególnie zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej oraz chorób współistniejących, aktualne wyniki badań diagnostycznych;

– dokonaną przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego ocenę stanu zdrowia. Zawierać ona będzie podobne, jak w wypadku orzekania o niepełnosprawności elementy: opis przebiegu choroby zasadniczej, wyniki leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących, rokowania co do ich przebiegu;

– wiek, płeć, wykształcenie, zawód i posiadane przez osobę zainteresowaną kwalifikacje;

– możliwość poprawy zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia, osiągniętej dzięki leczeniu, rehabilitacji lub przekwalifikowaniu zawodowemu;

– napotykane przez osobę zainteresowaną ograniczenia w zakresie samodzielnej egzystencji lub uczestnictwa w życiu społecznym;

– możliwość poprawy funkcjonowania w powyższym zakresie osiągniętej dzięki leczeniu, rehabilitacji, zaopatrzeniu w środki ortopedyczne, pomocnicze i in., usługom opiekuńczym lub innym.

Obok innych elementów, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawierać winno wskazania co do:

– odpowiedniego, adekwatnego do możliwości psychofizycznych danej osoby, zatrudnienia;

–  szkolenia, w tym także szkolenia specjalistycznego;

–  zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej;

– uczestnictwa w terapii zajęciowej;

– konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz ułatwiające funkcjonowanie danej osoby pomoce techniczne;

– korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe i inne placówki usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych);

– konieczności korzystania ze stałej/długotrwałej opieki lub pomocy innych osób ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji;

– konieczność stałego (na co dzień) współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

– spełnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek zawartych w ustawie o ruchu drogowym (Ustawa Prawo o ruchu drogowym Art. 8 ust. 1; Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 6b ust. 3).

ORZECZENIE O WSKAZANIACH DO ULG I UPRAWNIEŃ wydaje się na potrzeby osoby, która posiadając ważne orzeczenie o zaliczeniu do jednej  z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym lub orzeczenie o niezdolności do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62) chce również skorzystać na podstawie odrębnych przepisów z ulg i uprawnień wymienionych w  Art. 6b ust. 3  Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (patrz wyżej).

Podstawę wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień stanowią:

–  wniosek o wydanie przedmiotowego orzeczenia;

– orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62);

– dołączona do wniosku pozostała dokumentacja medyczna.

 Przy orzekaniu o wskazaniach do ulg i uprawnień uwzględnia się:

– aktualne orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy oraz mogącą mieć wpływ na określenie przedmiotowych wskazań dokumentację medyczną;

– zakres i rodzaj dotykających osobę niepełnosprawną ograniczeń jako podstawy do ulg i uprawnień;

– dokonaną przez lekarza – członka zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – ocenę aktualnego stanu zdrowia osoby zainteresowanej;

– zakres i rodzaj ograniczeń wywołanych naruszoną sprawnością organizmu.

W wypadku orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, osobie zainteresowanej nie przysługuje odwołanie od orzeczenia Powiatowego/Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Można jedynie zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego samą procedurę wydania orzeczenia. NSA nie rozpatruje bowiem sprawy pod względem merytorycznym. Tak, jak w wypadku odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, postępowanie przed NSA wolne jest od kosztów i opłat sądowych.

LEGITYMACJA OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ wydawana jest przez Powiatowy/Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na podstawie:

–  wniosku o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej;

– orzeczenia zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności lub orzeczenia równoważnego (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62) ;

– w wypadku osób, które ukończyły 16 rok życia – dołączenia do wniosku 2 fotografii o wymiarach 3,5 x 4,5 cm.

Legitymacje takie dokumentują fakt prawnej niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, potwierdzając przysługujące osobie niepełnosprawnej uprawnienia. Czas oczekiwania na wydanie legitymacji wynosi 7 dni.

KARTA PARKINGOWA uprawnia osobę niepełnosprawną do korzystania z wyznaczonych miejsc parkingowych oznaczonych piktogramem oraz „kopertą”, a także zwalnia tę osobę – pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności – z obowiązku stosowania się do niektórych znaków drogowych. Uprawnienia te dotyczą także osób kierujących pojazdem przewożącym osobę o obniżonej sprawności ruchowej (Ustawa Prawo o ruchu drogowym Art. 8 ust. 1, Art. 7 ust. 2).

Podstawą wydania przez Powiatowy/Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Karty parkingowej jest:

– wniosek o wydanie Karty parkingowej;

–orzeczenie o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności wynikającą z upośledzenia narządu ruchu lub choroby neurologicznej (orzeczenie zawierać winno wpis o spełnieniu przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w Art. 8 ust. 1 Ustawy Prawo o ruchu drogowym) lub równorzędne orzeczenie wydane przez organy rentowe (wraz z zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym ograniczenie sprawności ruchowej);

– dołączenie dwóch aktualnych fotografii o wymiarach 3,5 x 4,5 cm.

Za wydanie Karty parkingowej obowiązuje opłata administracyjna w wysokości 25 zł, uiszczana za pomocą dostępnego w powiatowym/miejskim zespole blankietu lub bezpośrednio na konto Urzędu Miasta z dopiskiem „opłata za wydanie Karty parkingowej”. Po złożeniu wniosku i uiszczeniu opłaty oczekiwać będziemy na wydanie Karty nie dłużej, niż 7 dni.

Prawo do korzystania z wyznaczonych miejsc parkingowych na podstawie Karty parkingowej respektowane jest na terenie krajów należących do Unii Europejskiej. Korzystając z Karty Parkingowej pamiętać musimy o obowiązku umieszczania jej za przednią szybą samochodu w sposób umożliwiający odczytanie jej pierwszej strony.

Podstawa prawna:

 – Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721);

– Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328);

– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. z 2002 r., Nr 17, poz. 162);

– Ustawa Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

ORZECZNICTWO DO CELÓW RENTOWYCH

 ORZECZENIA DO CELÓW RENTOWYCH WYDAJĄ:

– lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w stosunku do osób ubezpieczonych w ZUS;

– lekarz rzeczoznawca Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w stosunku do osób podlegających KRUS;

– lekarze orzecznicy Ministerstwa Obrony Narodowej lub Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w stosunku do pracowników służb mundurowych.

Orzeczenia wymienionych wyżej organów zawierają ocenę zdolności do pracy osoby ubezpieczonej oraz jej zdolności do samodzielnej egzystencji.

Niezdolność do pracy to całkowita lub częściowa utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, w sytuacji braku rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji to naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

W RAMACH ORZECZNICTWA RENTOWEGO ZUS WYDAWANE SĄ NASTĘPUJĄCE ORZECZENIA:

-orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy (tj. zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy) i samodzielnej egzystencji;

-orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy;

-orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy (zachodzącej w znacznym stopniu utracie zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji).

Orzeczenie o niezdolności do pracy może przybrać  postać:

-orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy wydawanego wówczas, gdy według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania   zdolności do pracy. W praktyce funkcjonowania orzecznictwa ZUS wydawanie takich orzeczeń należy do rzadkości;

-orzeczenia o okresowej niezdolności do pracy wydawanego wówczas, gdy według wiedzy medycznej istnieją rokowania odzyskania zdolności do pracy. Regułą jest, iż niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy, niż 5 lat chyba, iż według wiedzy medycznej dana osoba nie rokuje odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu.

PODSTAWĄ WYDANIA ORZECZENIA O STOPNIU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY jest złożenie za pośrednictwem właściwej dla miejsca zamieszkania jednostki organizacyjnej ZUS wniosku zawierającego:

-imię i nazwisko osoby zainteresowanej;

-datę urodzenia;

-numer PESEL;

-numer NIP;

-miejsce zamieszkania;

-określenie celu wydania orzeczenia;

-wskazanie okoliczności, które powinien ustalić lekarz orzecznik.

Załącznikiem do wniosku będzie zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza, pod którego opieką znajduje się dana osoba i inna dokumentacja medyczna lub rentowa (karta badania profilaktycznego/ dokumentacja rehabilitacji leczniczej lub zawodowej, dokumenty mające znaczenie dla wydania orzeczenia – np. wywiad zawodowy dotyczący charakteru i rodzaju pracy i in.).

Po przeprowadzeniu badania i na podstawie zgromadzonej dokumentacji lekarz orzecznik ZUS ustali stopień niezdolności do pracy oraz przewidywany okres jej trwania, uwzględniając charakter i stopień naruszenia sprawności organizmu oraz rokowania odzyskania zdolności do pracy.

Ocena stopnia i trwałości niezdolności do pracy, jak również rokowań co do odzyskania zdolności do pracy uzależniona jest od:

-stopnia naruszenia sprawności organizmu i możliwości jej przywrócenia na drodze leczenia i rehabilitacji;

-możliwości wykonywania dotychczasowej (podjęcia innej) pracy oraz od celowości przekwalifikowania zawodowego z uwzględnieniem rodzaju dotychczas wykonywanej pracy, jej charakteru, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych.

Wydane przez lekarza orzecznika ZUS orzeczenie zawierać będzie:

-datę powstania niezdolności do pracy. Wobec braku możliwości jej ustalenia przyjmuje się datę końcową okresu, w którym niezdolność do pracy powstała;

-ustalenie trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy;

-ustalenie związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z  zaistniałymi okolicznościami;

-ustalenie trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji;

-ustalenie celowości przekwalifikowania zawodowego.

OD ORZECZENIA LEKARZA ORZECZNIKA ZUS OSOBIE ZAINTERESOWANEJ PRZYSŁUGUJĄ NASTĘPUJĄCE ŚRODKI ODWOŁAWCZE:

– wniesiony za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS.  Przedmiotem sprzeciwu może być jedynie orzeczenie, nie zaś decyzja o przyznaniu świadczenia. Termin wniesienia sprzeciwu wynosi 14 dni od daty doręczenia orzeczenia zainteresowanemu. Do podobnych, jak sprzeciw rezultatów prowadzić może zgłoszony w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia przez Prezesa Zakładu zarzut wadliwości orzeczenia. Skutkuje on przekazaniem sprawy do rozpatrzenia komisji lekarskiej;

– wniesione po wyczerpaniu drogi odwoławczej w ZUS odwołanie do  sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wnieść je należy pisemnie za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał zaskarżoną decyzję w terminie miesiąca od doręczenia odpisu tej ostatniej. Oddział ZUS uznać może odwołanie za zasadne i, nie kierując sprawy do sądu, zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję. Jeżeli zaś organ rentowy nie wydał w ogóle decyzji w terminie dwóch miesięcy począwszy od dnia zgłoszenia roszczenia – odwołanie można wnieść po upływie tego terminu. Postępowanie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych wolne jest od opłat sądowych;

-zgodna z tokiem instancji apelacja od decyzji sądu pracy i ubezpieczeń społecznych do Sądu Apelacyjnego;

skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.

Mówiąc o możliwościach zmiany orzeczenia ZUS pamiętać należy, iż możliwości takie przysługują w każdym czasie także Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który dokonując sprawdzenia, czy lekarze orzecznicy i komisje pracują prawidłowo, a orzeczenia  zapadają na podstawie jednolitych zasad – może dopatrzyć się w tym zakresie nieprawidłowości i w konsekwencji wezwać nas na badania kontrolne.

WYDANE DO CELÓW RENTOWYCH ORZECZENIA STANOWIĄ PODSTAWĘ DO WYDANIA NASTĘPUJĄCYCH ŚWIADCZEŃ UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO:

1. RENTY Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

           Przesłanką uzyskania prawa do renty przez  ubezpieczonego jest spełnienie łącznie następujących warunków:  

– niezdolność do pracy;

– posiadanie wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych. Składkowy i nieskładkowy

okres ubezpieczenia uzależniony jest od wieku osoby posiadanego w momencie powstania

niezdolności do pracy. Okres ten wynosi:

  • 1 rok dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy przed ukończeniem 20 lat
  • 2 lata dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku 20- 22 lat
  • 3 lata dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku 22-25 lat
  • 4 lata dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku 25-30 lat
  • 5 lat dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku powyżej 30 lat.

– powstanie niezdolności do pracy w określonym ustawą okresie składkowym (tj. okresie ubezpieczenia lub zatrudnienia) lub nieskładkowym (tj. okresie pobierania zasiłku chorobowego lub opiekuńczego, macierzyńskiego, dla bezrobotnych, służby wojskowej) lub najpóźniej w ciągu 18 miesięcy od ustania takiego okresu.

Spełnienie powyższych przesłanek stanowi podstawę przyznania osobie zainteresowanej:

-renty stałej – jeżeli orzeczono trwałą niezdolność do pracy lub

-renty okresowej – przyznawanej na okres wskazany w decyzji organu rentowego lub

-renty szkoleniowej – jeżeli wobec osoby orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niemożność pracy w dotychczasowym zawodzie. Renta taka przyznawana jest na okres 6 miesięcy, o ile zaś jest to niezbędne do przekwalifikowania się – okres ten może być przedłużony maksimum o 30 miesięcy.

Posiadanie orzeczenia z tytułu nawet całkowitej niezdolności do pracy nie wyklucza podjęcia pracy zarobkowej na wolnym rynku pracy, a więc u pracodawcy nie zapewniającego warunków pracy chronionej. W takim wypadku kontrolę nad przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy. (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 5 i 6).

Podjęcie przez rencistę pracy może jednak (choć nie musi) skutkować negatywną weryfikacją przyznanego świadczenia, także przy rencie przyznanej na czas określony.

W wypadku osiągnięcia przez rencistę/emeryta przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, wysokość renty/emerytury limitowana jest zależnie od wysokości osiągniętego przychodu.

  • Dla przychodu nie przekraczającego 70 % kwoty przeciętnego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ogłoszonego przez Prezesa GUS, wysokość świadczenia rentowego/emerytalnego nie ulega zmianie.
  •  Dla przychodu przekraczającego 70%, ale nie przekraczającego 130% przeciętnego wynagrodzenia emerytura/renta z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rodzinna dla jednej osoby ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia (nie więcej jednak, niż o ustaloną przy kolejnych rewaloryzacjach kwotę maksymalnego zmniejszenia).
  •  Dla przychodu przekraczającego 130% kwoty przeciętnego wynagrodzenia zawieszeniu ulega renta lub emerytura.

Zawieszeniu/zmniejszeniu nie podlegają jednak:

-renta inwalidy wojennego i renta rodzinna po tym inwalidzie;

-renta inwalidy wojskowego, o ile jego niezdolność do pracy powstała w związku ze służbą wojskową i renta rodzinna po tym inwalidzie;

-emerytury osób, które osiągnęły wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Emeryt/rencista osiągający przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego zobowiązany jest – w ramach corocznej składanej w ZUS informacji o uzyskanym przychodzie, informować także o kwotach przyznanych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego, wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz kwotach świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

Osoby starające się o przywrócenie im zawieszonej renty powinny pamiętać, iż przysługuje im uprawnienie do naliczenia dodatkowych, wypracowanych w okresie zatrudnienia okresów składkowych. Powinny zatem, w celu podwyższenia kwoty wypłacanego świadczenia złożyć do ZUS stosowny wniosek. Uprawnienie powyższe nie przysługuje jednak świadczeniobiorcom niektórych rodzajów rent.

2. RENTY SOCJALNEJ

 Przesłanką jej uzyskania jest:

– całkowita niezdolność do pracy, spowodowana naruszeniem sprawności organizmu, powstałym

-przed ukończeniem 18 roku życia lub

-przed ukończeniem 25 roku życia w czasie kontynuowania nauki w szkole lub w szkole wyższej lub

-w okresie kontynuowania nauki w ramach studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

osiągnięcie pełnoletniości, a w wypadku kobiet także zawarcie małżeństwa po ukończeniu 16-go a przed ukończeniem 18-go roku życia.

-Złożenie wniosku o przyznanie renty socjalnej.

Podstawą przyznania renty socjalnej są także orzeczenia innych organów, równorzędne wobec orzecznictwa ZUS:

-orzeczenie o stopniu niepełnosprawności;

-orzeczenie o zaliczeniu do I lub II grupy inwalidów;

-wydane przed 1 października 2003 r. orzeczenie lekarza orzecznika, uprawniające do renty socjalnej na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Przyznanie renty socjalnej wykluczone jest w wypadku:

-ustalenia prawa do emerytury, uposażenia dla funkcjonariuszy i żołnierzy w stanie spoczynku, renty z tytułu niezdolności do pracy, inwalidzkiej lub strukturalnej, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego;

-pobierania od instytucji zagranicznych świadczenia o charakterze rentowym;

-tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności. W pewnych wypadkach jednak osoba osadzona w areszcie lub zakładzie karnym może złożyć wniosek o przyznanie renty socjalnej w wysokości 50% takiej renty;

-ustalenia prawa do renty rodzinnej, gdy jej wysokość przekracza 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;

-samoistnego lub zależnego posiadania lub sprawowania własności nieruchomości rolnej, gdy powierzchnia użytków rolnych przekracza 5 ha przeliczeniowych, albo też udziału w nieruchomości (współwłasność), przekraczającego 5 ha przeliczeniowych.

Wysokość renty socjalnej wynosi 84% kwoty najniższej renty przyznawanej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wynikającej z ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Począwszy od dnia 1 stycznia 2012 roku osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, a zatem także zatrudnienie, służba w rozumieniu  ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art.6 ust.1 pkt. 4 i 6) , lub inna praca zarobkowa albo prowadzenie działalności pozarolniczej nie powoduje zawieszenia renty socjalnej.

 Pamiętać należy, iż renta socjalna podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych; potrąca się z niej składkę na ubezpieczenie społeczne oraz odlicza zaliczkę na podatek dochodowy.

3. RENTY SZKOLENIOWEJ.

 Przesłankę jej uzyskania stanowi:

-zadośćuczynienie warunkom przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz

-uzyskanie przez osobę uprawnioną orzeczenia o celowości przekwalifikowania zawodowego z uwagi na niezdolność do pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie.

Okres, na jaki przyznana zostać może renta szkoleniowa, wynosi 6 miesięcy, w wypadku zaś złożenia przez starostę stosownego wniosku wynikającego z potrzeby uczestnictwa przez osobę zainteresowaną w warunkujących przekwalifikowanie szkoleniach, maksimum 30 miesięcy. Niemożność przekwalifikowania, jak również nieuczestniczenie osoby zainteresowanej w szkoleniach, skutkować mogą ponownym skróceniem wymienionego okresu.

Wysokość renty szkoleniowej wynosi 75% wymiaru renty, nie mniej jednak niż wysokość najniższej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy  (Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

 4. RENTY RODZINNEJ.

Przesłanką przyznania renty rodzinnej uprawnionym członkom rodziny jest:

-ustalone w chwili śmierci członka rodziny prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,

– bądź też spełnienie  przezeń wymaganych do uzyskania jednego z takich świadczeń, warunków,

-albo pobieranie przez członka rodziny w chwili jego śmierci zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Uprawnionymi członkami rodziny są:

-dzieci własne, drugiego małżonka lub przysposobione do ukończenia 16 roku życia lub do ukończenia 25 roku życia w wypadku dzieci uczących się oraz bez względu na wiek, gdy ich całkowita niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 16 roku życia/ 25 roku życia w wypadku osób uczących się;

-wnuki, rodzeństwo oraz przyjęte przed osiągnięciem pełnoletności na wychowanie inne dzieci, jeżeli spełniają te same warunki, co dzieci ubezpieczonego oraz zostały przyjęte na wychowanie co najmniej na rok przed jego śmiercią, nie mają renty po zmarłych rodzicach lub rodzice żyjący nie mogą zapewnić im utrzymania, bądź gdy ubezpieczony lub jego małżonek był ustanowionym przez sąd ich opiekunem;

-wdowa lub wdowiec mający w chwili śmierci małżonka ukończonych 50 lat, będący osobą niepełnosprawną lub wychowującą małoletnie osoby;

-rodzice, w stosunku do których osoba ubezpieczona przyczyniała się do utrzymania i, którzy spełniają warunek ukończenia 50 lat życia, niepełnosprawności lub wychowania małoletnich osób.

Niezależnie od ilości uprawnionych, uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna renta rodzinna, dzielona między nimi w równych częściach. Wysokość jej wynosi:

-85% przysługującego zmarłemu świadczenia, gdy uprawnioną jest jedna osoba;

-90%  przysługującego zmarłemu świadczenia, gdy uprawnionych jest dwie osoby;

-95%  przysługującego zmarłemu świadczenia, gdy uprawnionych jest trzy lub więcej osób.

W wypadku uprawnienia do renty rodzinnej sieroty zupełnej, osobie uprawnionej przysługuje dodatek dla sierot zupełnych.

5.RENTY RODZINNEJ WYPADKOWEJ

Ten rodzaj renty rodzinnej przysługuje osobom uprawnionym, gdy zmarłym członkiem rodziny był rencista lub ubezpieczony, którego śmierć spowodowana została następstwami wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Krąg osób uprawnionych poszerzyć tutaj należy o pozostałych członków rodziny, gdy osobą zmarłą był rencista:

a.  pobierający rentę z tytułu:

-wypadku w drodze do pracy/z pracy, lub

-wypadku w szczególnych okolicznościach, lub

-choroby zawodowej o ustalonym związku ze szczególnymi okolicznościami

b. oraz zmarły po 31 grudnia 2002 r. wskutek wypadku przy pracy/ wypadku w szczególnych okolicznościach/ choroby zawodowej.

Wymiar renty rodzinnej wypadkowej zależnie od ilości uprawnionych ustala się tak samo, jak w wypadku renty rodzinnej, przy czym podstawą obliczenia renty wypadkowej jest wysokość renty rodzinnej przyznawanej osobie całkowicie niezdolnej do pracy w związku z wypadkiem do pracy czy chorobą zawodową.

 Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz.U. z 2004 r., Nr 273, poz. 2711);

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721).

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2003 r., Nr 135, poz. 1268 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U.  z 2002 r., Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zabezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków i chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz.U.  z 2002 r., Nr 199, poz.1674).

 Zygmunt Marek Miszczak


5 Wrzesień 2011

Prawa osób niepełnosprawnych w najważniejszych aktach prawa wewnętrznego i międzynarodowego

Podstawą naturalnych, nienaruszalnych i niezbywalnych praw osoby ludzkiej jest przyrodzona godność człowieka (Konstytucja RP art. 30; Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych Preambuła; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych Preambuła; por. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Preambuła i art. 1).  Mamy zatem prawa jako istoty rozumne i wolne (por.  Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 1). Oznacza to, iż wszyscy posiadamy te same prawa, ich podstawą nie jest bowiem jakkolwiek rozumiana nasza pełnosprawność. Podstawą tą nie są również jakiekolwiek spisane akty prawa wewnętrznego, czy międzynarodowego, których funkcją jest jedynie ochrona naszych praw.

Specyficzne akty prawne regulujące status osoby niepełnosprawnej gwarantują tej kategorii osób szczególną ochronę, mającą na celu zabezpieczenie korzystania z zasadniczo tych samych – wspólnych i równych dla wszystkich uprawnień. Akty, o których mowa, mogą posiadać niejednakowy charakter i moc obowiązywania, wynikające z ich pozycji w hierarchii porządku prawnego.

Jedne z nich, jak deklaracje i uchwały (Powszechna Deklaracja Praw Człowieka; Karta Praw Osób Niepełnosprawnych) posiadają – zgodnie z dominującym w doktrynie prawnej poglądem – charakter głównie kierunkowy, zmierzają do ugruntowania w porządku prawnym, utrwalonych już w świadomości powszechnej jako obowiązujące, norm. Nie stanowią natomiast samodzielnej podstawy do wysuwania na drodze administracyjno-prawnej zaskarżalnych roszczeń. Można natomiast w nich upatrywać kryteria oceny prawomocności innych aktów prawnych. Całokształt regulacji prawnych obowiązujących w określonej społeczności – państwowej, czy międzynarodowej – powinien być z nimi zgodny.

Inne – posiadające charakter konwencji lub ustaw (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych; Międzynarodowy Pakt Praw  Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych; Konstytucja RP) stanowią podstawę roszczeń, choć zawarte w nich normy domagają się z reguły jeszcze precyzacji w aktach prawnych niższego rzędu. Najwyższym aktem prawnym obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej jest Konstytucja RP.

                       Najważniejsze zatem akty prawa wewnętrznego i międzynarodowego przynoszą m.in.:

 ZAKAZ DYSKRYMINACJI (Konstytucja RP art. 32 pkt. 2; Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 7; Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych art. 2 pkt. 1 i art. 26; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 2 pkt. 2). Dotyczy on całokształtu życia politycznego, społecznego i gospodarczego (art. 32 pkt. 2 Konstytucji RP), wiążąc się z prawem osoby niepełnosprawnej do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia ( Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1).

 ZABEZPIECZENIE MATERIALNYCH WARUNKÓW UCZESTNICTWA W ŻYCIU SPOŁECZNYM w postaci dostępu do wielorakich dóbr i usług (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 1; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 25; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 11).

 DOSTĘP DO LECZENIA I OPIEKI MEDYCZNEJ ( Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 25; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 12) w zakresie m.in. diagnostyki i rehabilitacji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i sprzęt rehabilitacyjny (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 2). Prawo to implikuje obowiązek szczególnej aktywności władz publicznych na rzecz zapewnienia opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym (Konstytucja RP art. 68).

 DOSTĘP DO WSZECHSTRONNEJ REHABILITACJI gwarantującej osobie niepełnosprawnej adaptację społeczną (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 3).

 DOSTĘP DO SZKOLNICTWA NA WSZYSTKICH JEGO POZIOMACH (Konstytucja RP art. 70; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 26; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 13) z zachowaniem kryterium zdolności na poziomie szkolnictwa wyższego. Realizacja tego prawa dokonuje się poprzez umożliwienie osobie niepełnosprawnej uczestnictwa w systemie oświaty zintegrowanej (wspólnej dla pełnosprawnych i niepełnosprawnych), a także w systemie szkolnictwa specjalnego i edukacji indywidualnej (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 4).

 PRAWO DO POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ, PEDAGOGICZNEJ I INNEJ w rozwoju, zdobywaniu lub podnoszeniu kwalifikacji ogólnych i zawodowych (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 5; por. Konstytucja RP art. 69).

 PRAWO DO PRACY (Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 23; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 6) zarówno na otwartym rynku pracy, jak i w warunkach dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych. Z prawem powyższym łączy się prawo do korzystania z doradztwa zawodowego i pośrednictwa (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 6).

 PRAWO DO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO (Konstytucja RP art. 67; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 25 pkt. 1; Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 9), implikujące obowiązek szczególnej aktywności władz publicznych w zabezpieczeniu egzystencji osób niepełnosprawnych (Konstytucja RP art. 68). Poziom zabezpieczenia społecznego powinien uwzględniać fakt ponoszenia przez osobę niepełnosprawną zwiększonych kosztów wynikających z jej niepełnosprawności, także w systemie podatkowym (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 7).

 PRAWO DO ŚRODOWISKA WOLNEGO OD BARIER FUNKCJONALNYCH – np. w dostępie do urzędów, punktów wyborczych, obiektów użyteczności publicznej. Wiąże się ono z prawem do swobodnego przemieszczania się, informacji i komunikacji międzyludzkiej (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 8) i implikuje obowiązek pozytywnej aktywności państwa (Konstytucja RP art. 69).

PRAWO DO SAMORZĄDNEJ REPREZENTACJI (por. Konstytucja RP art. 58 pkt. 1) obejmujące także obowiązek konsultowania z nią wszelkich projektów aktów prawnych odnoszących się do osób niepełnosprawnych (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 9).

PRAWO DO UCZESTNICTWA W NAJSZERZEJ ROZUMIANYM ŻYCIU SPOŁECZNYM (Powszechna Deklaracja Praw Człowieka art. 21 i 27 pkt.1; por. Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych art. 15 pkt. 1), przez które należy rozumieć życie publiczne, społeczne, kulturalne, artystyczne, sportowe oraz PRAWO DO UCZESTNICTWA W REKREACJI I TURYSTYCE (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych § 1 pkt. 10).

             Przywołane wyżej ogólne normy konkretyzują się na gruncie prawnym poprzez wydawanie aktów prawnych niższego rzędu, regulujących szczegółowo uprawnienia osoby niepełnosprawnej.

 Podstawa prawna:

  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.IV.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483);
  • Karta Praw Osób Niepełnosprawnych. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1.VIII.1997 r. (M.P. z 13.VIII.1997 r. Nr 50, poz. 475);
  • Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ z 10.XII.1948 r.;
  • Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 16.XII.1966 r.;
  • Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 16.XII.1966 r.1

              1Obydwa Pakty Praw Człowieka stanowią konwencje międzynarodowe, ratyfikowane przez Polskę dn. 3.III.1977 r.

 Zygmunt Marek Miszczak

Copyright Ⓒ 2011 - 2018 LFOON-SW