BIULETYN INFORMACYJNY
OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Zapisz się na newsletter

Upawnienia ON powrót
29 Wrzesień 2011

Dwuinstancyjność orzekania o niepełnosprawności

Zanim zdecydujemy się na wystąpienie do kompetentnego organu o wydanie orzeczenia umożliwiającego nam skorzystanie ze świadczeń, ulg i uprawnień z tytułu biologicznej niepełnosprawności, powinniśmy posiadać świadomość wielości stojących przed nami dróg. Funkcjonujący obecnie w Polsce system orzekania o niepełnosprawności jest zasadniczo dwuinstancyjny. Rozróżniamy bowiem dwa rodzaje orzecznictwa, funkcjonujące na podstawie odrębnych aktów prawnych i realizowane przez odrębne instytucje:

– orzecznictwo dla celów pozarentowych

– orzecznictwo dla celów rentowych.

Pierwszy rodzaj orzecznictwa zróżnicowany jest ze względu na kryterium podmiotowe i przedmiotowe. Oznacza to odmienność zasad  stosowanych wobec dzieci do ukończenia 16 roku życia oraz w stosunku do osób powyżej tego wieku, a także odmienny charakter orzeczeń zaliczających nas do określonego stopnia niepełnosprawności.

Drugi rodzaj orzecznictwa – orzecznictwo do celów rentowych – zróżnicowany jest również ze względu na kryterium podmiotowe i przedmiotowe. W zależności od charakteru działalności zawodowej (kryterium podmiotowe) orzeczenie w naszej sprawie wydadzą lekarze orzecznicy funkcjonujący przy:

–  Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (dla osób z racji działalności zawodowej ubezpieczonych w ZUS)

–  Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dla rolników)

– jednostkach podległych Ministerstwu Obrony Narodowej bądź Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji (dla pracowników służb mundurowych).

Kryterium przedmiotowe staje się podstawą zróżnicowania charakteru orzeczeń zależnie od zakresu naszej niezdolności do pracy, ewentualnie także naszej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Niezależnie od powyższych zróżnicowań, ważność zachowują także orzeczenia komisji lekarskich ds. inwalidztwa i zatrudnienia, wydane jeszcze przed zniesieniem tych ostatnich w 1997 r. Osoby zaliczone przez nie do I, II i III-ej grupy inwalidzkiej sytuują się – po zniesieniu samych grup – w obowiązującym systemie prawa na zasadach równorzędności z osobami korzystającymi z dzisiejszego systemu. Ponieważ wydawane w ramach poszczególnych instancji i trybów orzekania orzeczenia komisji lekarskich korespondują ze sobą (funkcjonują na zasadzie częściowej równorzędności), istniejący system da się przedstawić w formie następującej tabeli:

System orzecznictwa

do 1997 r.

Aktualny

dla celów pozarentowych

dla celów rentowych

Instancja uprawniona do wydania orzeczenia

komisje lekarskie ds. inwalidztwa i zatrudnienia

zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności

komisje ZUS

komisje KRUS

komisje MON i MSWiA

Charakter orzeczenia

I grupa inwalidzka

znaczny stopień niepełnosprawności

całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji

stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i prawo do zasiłku pielęgnacyjnego

zgodnie z odrębnymi przepisami

II grupa inwalidzka

umiarkowany stopień niepełnosprawności

całkowita niezdolność do pracy

zgodnie z odrębnymi przepisami

III grupa inwalidzka

 lekki stopień niepełnosprawności

częściowa niezdolność do pracy, celowość przekwalifikowania

stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym bez prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

zgodnie z odrębnymi przepisami

ORZECZNICTWO DO CELÓW POZARENTOWYCH

ORZECZENIA DO CELÓW POZARENTOWYCH WYDAJĄ POWIATOWE I MIEJSKIE ZESPOŁY DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI. Instancję odwoławczą stanowią zaś Wojewódzkie Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Właściwość miejscową powiatowych i miejskich oraz – w drugiej instancji – wojewódzkich zespołów, ustala się na podstawie kryterium miejsca stałego pobytu osoby zainteresowanej (zgodnie z przepisami o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Kryterium to może stanowić też miejsce pobytu wówczas, gdy chodzi o osoby bezdomne, długotrwale (ponad dwa miesiące) przebywające poza miejscem stałego pobytu z ważnych przyczyn rodzinnych lub zdrowotnych, przebywające w zakładach karnych i poprawczych, bądź przebywające w domach pomocy społecznej/ośrodkach wsparcia (rozumianych zgodnie z przepisami o pomocy społecznej).

Tak np. właściwy miejscowo dla miasta Lublina jest Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności mieszczący się pod adresem:

20-143 Lublin

ul. Magnoliowa 2

tel. 81 466 34 60

e-mail: mzon@lublin.eu

i przyjmujący interesantów w pn w godz.9.00-17.00, wt-pt. w godz. 7.30-15.30.

W RAMACH ORZECZNICTWA POZARENTOWEGO WYDAWANE SĄ NASTĘPUJĄCE ORZECZENIA:

–  Orzeczenie o niepełnosprawności dla osób, które nie ukończyły 16 roku życia;

–  Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla osób, które ukończyły 16 rok życia;

– Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień dla osób, które już posiadają ważne orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62);

– Legitymacja osoby niepełnosprawnej;

– Karta parkingowa dla osoby niepełnosprawnej.

Podstawą uzyskania ORZECZENIA W ZESPOLE DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI jest:

– Złożenie przez osobę zainteresowaną, jej przedstawiciela ustawowego lub przedstawiciela ośrodka pomocy społecznej za zgodą wcześniej wymienionych, wniosku o wydanie orzeczenia (formularze wszystkich pism kierowanych do zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności dostępne są w siedzibach samych zespołów oraz ośrodkach pomocy społecznej; można ich także poszukiwać w Internecie);

– Złożenie wraz z wnioskiem zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby zainteresowanej, wydanego dla potrzeb zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, datowanego nie wcześniej, niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku.

Dodatkowo do wniosku dołączyć należy wszelką posiadaną dokumentację mogącą mieć wpływ na wydanie orzeczenia, jak karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia i wyniki badań lekarskich, opinie psychologiczne itp. Dopuszczalnym jest złożenie tej dodatkowej dokumentacji w formie kserokopii – w takim wypadku jej oryginały winny być przedstawione do wglądu składu orzekającego w trakcie posiedzenia. Podobnie w dniu posiedzenia przedstawiać należy prześwietlenia i klisze rentgenowskie.

Może się zdarzyć, iż przedłożona przez nas wraz z wnioskiem dokumentacja medyczna uznana zostanie za niewystarczającą. W takim wypadku przewodniczący powiatowego/miejskiego zespołu zawiadomi na piśmie osobę zainteresowaną lub przedstawiciela ustawowego dziecka o konieczności jej uzupełnienia i wyznaczy w tym celu stosowny termin. Nieuzupełnienie natomiast brakującej dokumentacji w wyznaczonym terminie skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Zespoły orzekania ds. o niepełnosprawności związane są miesięcznym, a w skomplikowanych przypadkach – dwumiesięcznym terminem załatwienia sprawy, przy czym osoba zainteresowana otrzymuje listowne powiadomienie o terminie posiedzenia składu orzekającego z reguły na dwa tygodnie przed samym posiedzeniem.

Stawiennictwo osób zainteresowanych na posiedzeniu jest obowiązkowe, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania. W wypadku zaistnienia ważnych przyczyn – np. zdarzeń losowych – istnieje możliwość wyznaczenia innego terminu posiedzenia. Jeżeli długotrwała i nie rokująca poprawy choroba uniemożliwia osobie zainteresowanej osobiste stawiennictwo i okoliczność ta potwierdzona zostanie zaświadczeniem lekarskim, badanie przeprowadza się w miejscu pobytu osoby zainteresowanej.

Złożony przez nas wniosek rozpatrywany będzie przez co najmniej 2-osobowe kolegium pod przewodnictwem lekarza specjalisty, z udziałem psychologa (psychologów), doradcy (-ów) zawodowych, pracownika (-ów) socjalnego, pedagoga (-ów) w toku posiedzenia, z którego sporządzony zostanie protokół, zaś na podstawie tego ostatniego wydane zostanie orzeczenie. Orzeczenie doręczone zostanie osobie zainteresowanej/przedstawicielowi ustawowemu najpóźniej w 14 dni po posiedzeniu.

Należy podkreślić, iż w toku i sposobie przeprowadzenia samego posiedzenia osobie zainteresowanej przysługuje prawo do:

– poszanowania dóbr osobistych;

– zapewnienia przestrzegania tajemnicy lekarskiej;

– zachowania poufności i ochrony danych osobowych,

co powinno znaleźć odzwierciedlenie w całokształcie warunków technicznych i organizacyjnych  (dobór pomieszczeń itp.).

Od orzeczenia  Powiatowego/Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności można – w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia – odwołać się do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Odwołanie składa się za pośrednictwem powiatowego/miejskiego zespołu, który wydał zaskarżane przez nas orzeczenie. Zespół ów może uznać, iż nasze odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie i zmienić wydane wcześniej orzeczenie, lub w terminie 7 dni przesłać odwołanie do wojewódzkiego zespołu.

Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przysługuje – w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia – odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który może uznać, że odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie i zmienić zaskarżane przez nas orzeczenie, lub poddać sprawę decyzji sądu.

Osoba zainteresowana/ przedstawiciel ustawowy, odwołująca się od decyzji zespołu wojewódzkiego do instancji nadrzędnej nie ponosi z tego tytułu kosztów i opłat sądowych.

Ponadto nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności sprawuje Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 6c ust. 1). Jeżeli w toku sprawowanego nadzoru Pełnomocnik stwierdzi istnienie uzasadnionej wątpliwości co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym lub co do zgodności jego wydania z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności/ stopniu niepełnosprawności, może zwrócić się do właściwego organu o stwierdzenie nieważności orzeczenia lub o wznowienie postępowania.

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI  przysługuje osobom, które:

– nie ukończyły 16-go roku życia;

– z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, co powoduje

– konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4a ust. 1).

Przy orzekaniu o niepełnosprawności dziecka uwzględnia się:

– dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności, a szczególnie zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, wydane przez lekarza sprawującego opiekę lekarską nad dzieckiem;

– dokonaną przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego – ocenę stanu zdrowia. Zawierać ona winna opis przebiegu choroby zasadniczej, wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących, rokowania co do ich przebiegu, ograniczenia w funkcjonowaniu dziecka w życiu codziennym w porównaniu z funkcjonowaniem dzieci z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną właściwą dla wieku dziecka;

– możliwość osiągnięcia poprawy w zakresie zaburzonej funkcji organizmu dzięki zaopatrzeniu w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne lub pomocnicze itp.

Specyfiką orzeczenia o niepełnosprawności jest to, iż wydawane jest ono maksymalnie na okres ukończenia przez dziecko 16-go roku życia. Osoba, która osiągnęła ten wiek, podlega już bowiem orzekaniu o stopniu niepełnosprawności.

ORZECZENIE O STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI osoby, która ukończyła 16 rok życia przybiera postać orzeczenia o:

– znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłankami zaliczenia do znacznego stopnia niepełnosprawności są:

● naruszona sprawność organizmu

● niezdolność do pracy lub zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej

● potrzeba stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, co pozostaje w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 1)

– umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Przesłankami zaliczenia do  umiarkowanego stopnia niepełnosprawności są:

● naruszona sprawność organizmu

● niezdolność do pracy lub zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej

● potrzeba czasowej lub częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych  (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 2)

– lekkim stopniu niepełnosprawności. Przesłankami zaliczenia do lekkiego stopnia niepełnosprawności są:

● naruszona sprawność organizmu

● wypływające z niej obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności osób o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną lub ograniczenie zdolności do pełnienia ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 3).

Niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodująca niezdolność do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 2 pkt. 10).

 

Niezdolność do samodzielnej egzystencji to naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, tj. przede wszystkim samoobsługi, poruszania się i komunikacji (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 4).

 Przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności uwzględnia się:

– dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności, a szczególnie zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej oraz chorób współistniejących, aktualne wyniki badań diagnostycznych;

– dokonaną przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego ocenę stanu zdrowia. Zawierać ona będzie podobne, jak w wypadku orzekania o niepełnosprawności elementy: opis przebiegu choroby zasadniczej, wyniki leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących, rokowania co do ich przebiegu;

– wiek, płeć, wykształcenie, zawód i posiadane przez osobę zainteresowaną kwalifikacje;

– możliwość poprawy zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia, osiągniętej dzięki leczeniu, rehabilitacji lub przekwalifikowaniu zawodowemu;

– napotykane przez osobę zainteresowaną ograniczenia w zakresie samodzielnej egzystencji lub uczestnictwa w życiu społecznym;

– możliwość poprawy funkcjonowania w powyższym zakresie osiągniętej dzięki leczeniu, rehabilitacji, zaopatrzeniu w środki ortopedyczne, pomocnicze i in., usługom opiekuńczym lub innym.

Obok innych elementów, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawierać winno wskazania co do:

– odpowiedniego, adekwatnego do możliwości psychofizycznych danej osoby, zatrudnienia;

–  szkolenia, w tym także szkolenia specjalistycznego;

–  zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej;

– uczestnictwa w terapii zajęciowej;

– konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz ułatwiające funkcjonowanie danej osoby pomoce techniczne;

– korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe i inne placówki usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych);

– konieczności korzystania ze stałej/długotrwałej opieki lub pomocy innych osób ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji;

– konieczność stałego (na co dzień) współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

– spełnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek zawartych w ustawie o ruchu drogowym (Ustawa Prawo o ruchu drogowym Art. 8 ust. 1; Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 6b ust. 3).

ORZECZENIE O WSKAZANIACH DO ULG I UPRAWNIEŃ wydaje się na potrzeby osoby, która posiadając ważne orzeczenie o zaliczeniu do jednej  z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym lub orzeczenie o niezdolności do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62) chce również skorzystać na podstawie odrębnych przepisów z ulg i uprawnień wymienionych w  Art. 6b ust. 3  Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (patrz wyżej).

Podstawę wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień stanowią:

–  wniosek o wydanie przedmiotowego orzeczenia;

– orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62);

– dołączona do wniosku pozostała dokumentacja medyczna.

 Przy orzekaniu o wskazaniach do ulg i uprawnień uwzględnia się:

– aktualne orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy oraz mogącą mieć wpływ na określenie przedmiotowych wskazań dokumentację medyczną;

– zakres i rodzaj dotykających osobę niepełnosprawną ograniczeń jako podstawy do ulg i uprawnień;

– dokonaną przez lekarza – członka zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – ocenę aktualnego stanu zdrowia osoby zainteresowanej;

– zakres i rodzaj ograniczeń wywołanych naruszoną sprawnością organizmu.

W wypadku orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, osobie zainteresowanej nie przysługuje odwołanie od orzeczenia Powiatowego/Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Można jedynie zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego samą procedurę wydania orzeczenia. NSA nie rozpatruje bowiem sprawy pod względem merytorycznym. Tak, jak w wypadku odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, postępowanie przed NSA wolne jest od kosztów i opłat sądowych.

LEGITYMACJA OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ wydawana jest przez Powiatowy/Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na podstawie:

–  wniosku o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej;

– orzeczenia zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności lub orzeczenia równoważnego (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 5 i 62) ;

– w wypadku osób, które ukończyły 16 rok życia – dołączenia do wniosku 2 fotografii o wymiarach 3,5 x 4,5 cm.

Legitymacje takie dokumentują fakt prawnej niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, potwierdzając przysługujące osobie niepełnosprawnej uprawnienia. Czas oczekiwania na wydanie legitymacji wynosi 7 dni.

KARTA PARKINGOWA uprawnia osobę niepełnosprawną do korzystania z wyznaczonych miejsc parkingowych oznaczonych piktogramem oraz „kopertą”, a także zwalnia tę osobę – pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności – z obowiązku stosowania się do niektórych znaków drogowych. Uprawnienia te dotyczą także osób kierujących pojazdem przewożącym osobę o obniżonej sprawności ruchowej (Ustawa Prawo o ruchu drogowym Art. 8 ust. 1, Art. 7 ust. 2).

Podstawą wydania przez Powiatowy/Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Karty parkingowej jest:

– wniosek o wydanie Karty parkingowej;

–orzeczenie o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności wynikającą z upośledzenia narządu ruchu lub choroby neurologicznej (orzeczenie zawierać winno wpis o spełnieniu przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w Art. 8 ust. 1 Ustawy Prawo o ruchu drogowym) lub równorzędne orzeczenie wydane przez organy rentowe (wraz z zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym ograniczenie sprawności ruchowej);

– dołączenie dwóch aktualnych fotografii o wymiarach 3,5 x 4,5 cm.

Za wydanie Karty parkingowej obowiązuje opłata administracyjna w wysokości 25 zł, uiszczana za pomocą dostępnego w powiatowym/miejskim zespole blankietu lub bezpośrednio na konto Urzędu Miasta z dopiskiem „opłata za wydanie Karty parkingowej”. Po złożeniu wniosku i uiszczeniu opłaty oczekiwać będziemy na wydanie Karty nie dłużej, niż 7 dni.

Prawo do korzystania z wyznaczonych miejsc parkingowych na podstawie Karty parkingowej respektowane jest na terenie krajów należących do Unii Europejskiej. Korzystając z Karty Parkingowej pamiętać musimy o obowiązku umieszczania jej za przednią szybą samochodu w sposób umożliwiający odczytanie jej pierwszej strony.

Podstawa prawna:

 – Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721);

– Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328);

– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. z 2002 r., Nr 17, poz. 162);

– Ustawa Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

ORZECZNICTWO DO CELÓW RENTOWYCH

 ORZECZENIA DO CELÓW RENTOWYCH WYDAJĄ:

– lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w stosunku do osób ubezpieczonych w ZUS;

– lekarz rzeczoznawca Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w stosunku do osób podlegających KRUS;

– lekarze orzecznicy Ministerstwa Obrony Narodowej lub Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w stosunku do pracowników służb mundurowych.

Orzeczenia wymienionych wyżej organów zawierają ocenę zdolności do pracy osoby ubezpieczonej oraz jej zdolności do samodzielnej egzystencji.

Niezdolność do pracy to całkowita lub częściowa utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, w sytuacji braku rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji to naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

W RAMACH ORZECZNICTWA RENTOWEGO ZUS WYDAWANE SĄ NASTĘPUJĄCE ORZECZENIA:

-orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy (tj. zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy) i samodzielnej egzystencji;

-orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy;

-orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy (zachodzącej w znacznym stopniu utracie zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji).

Orzeczenie o niezdolności do pracy może przybrać  postać:

-orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy wydawanego wówczas, gdy według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania   zdolności do pracy. W praktyce funkcjonowania orzecznictwa ZUS wydawanie takich orzeczeń należy do rzadkości;

-orzeczenia o okresowej niezdolności do pracy wydawanego wówczas, gdy według wiedzy medycznej istnieją rokowania odzyskania zdolności do pracy. Regułą jest, iż niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy, niż 5 lat chyba, iż według wiedzy medycznej dana osoba nie rokuje odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu.

PODSTAWĄ WYDANIA ORZECZENIA O STOPNIU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY jest złożenie za pośrednictwem właściwej dla miejsca zamieszkania jednostki organizacyjnej ZUS wniosku zawierającego:

-imię i nazwisko osoby zainteresowanej;

-datę urodzenia;

-numer PESEL;

-numer NIP;

-miejsce zamieszkania;

-określenie celu wydania orzeczenia;

-wskazanie okoliczności, które powinien ustalić lekarz orzecznik.

Załącznikiem do wniosku będzie zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza, pod którego opieką znajduje się dana osoba i inna dokumentacja medyczna lub rentowa (karta badania profilaktycznego/ dokumentacja rehabilitacji leczniczej lub zawodowej, dokumenty mające znaczenie dla wydania orzeczenia – np. wywiad zawodowy dotyczący charakteru i rodzaju pracy i in.).

Po przeprowadzeniu badania i na podstawie zgromadzonej dokumentacji lekarz orzecznik ZUS ustali stopień niezdolności do pracy oraz przewidywany okres jej trwania, uwzględniając charakter i stopień naruszenia sprawności organizmu oraz rokowania odzyskania zdolności do pracy.

Ocena stopnia i trwałości niezdolności do pracy, jak również rokowań co do odzyskania zdolności do pracy uzależniona jest od:

-stopnia naruszenia sprawności organizmu i możliwości jej przywrócenia na drodze leczenia i rehabilitacji;

-możliwości wykonywania dotychczasowej (podjęcia innej) pracy oraz od celowości przekwalifikowania zawodowego z uwzględnieniem rodzaju dotychczas wykonywanej pracy, jej charakteru, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych.

Wydane przez lekarza orzecznika ZUS orzeczenie zawierać będzie:

-datę powstania niezdolności do pracy. Wobec braku możliwości jej ustalenia przyjmuje się datę końcową okresu, w którym niezdolność do pracy powstała;

-ustalenie trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy;

-ustalenie związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z  zaistniałymi okolicznościami;

-ustalenie trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji;

-ustalenie celowości przekwalifikowania zawodowego.

OD ORZECZENIA LEKARZA ORZECZNIKA ZUS OSOBIE ZAINTERESOWANEJ PRZYSŁUGUJĄ NASTĘPUJĄCE ŚRODKI ODWOŁAWCZE:

– wniesiony za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS.  Przedmiotem sprzeciwu może być jedynie orzeczenie, nie zaś decyzja o przyznaniu świadczenia. Termin wniesienia sprzeciwu wynosi 14 dni od daty doręczenia orzeczenia zainteresowanemu. Do podobnych, jak sprzeciw rezultatów prowadzić może zgłoszony w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia przez Prezesa Zakładu zarzut wadliwości orzeczenia. Skutkuje on przekazaniem sprawy do rozpatrzenia komisji lekarskiej;

– wniesione po wyczerpaniu drogi odwoławczej w ZUS odwołanie do  sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wnieść je należy pisemnie za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał zaskarżoną decyzję w terminie miesiąca od doręczenia odpisu tej ostatniej. Oddział ZUS uznać może odwołanie za zasadne i, nie kierując sprawy do sądu, zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję. Jeżeli zaś organ rentowy nie wydał w ogóle decyzji w terminie dwóch miesięcy począwszy od dnia zgłoszenia roszczenia – odwołanie można wnieść po upływie tego terminu. Postępowanie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych wolne jest od opłat sądowych;

-zgodna z tokiem instancji apelacja od decyzji sądu pracy i ubezpieczeń społecznych do Sądu Apelacyjnego;

skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.

Mówiąc o możliwościach zmiany orzeczenia ZUS pamiętać należy, iż możliwości takie przysługują w każdym czasie także Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który dokonując sprawdzenia, czy lekarze orzecznicy i komisje pracują prawidłowo, a orzeczenia  zapadają na podstawie jednolitych zasad – może dopatrzyć się w tym zakresie nieprawidłowości i w konsekwencji wezwać nas na badania kontrolne.

WYDANE DO CELÓW RENTOWYCH ORZECZENIA STANOWIĄ PODSTAWĘ DO WYDANIA NASTĘPUJĄCYCH ŚWIADCZEŃ UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO:

1. RENTY Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

           Przesłanką uzyskania prawa do renty przez  ubezpieczonego jest spełnienie łącznie następujących warunków:  

– niezdolność do pracy;

– posiadanie wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych. Składkowy i nieskładkowy

okres ubezpieczenia uzależniony jest od wieku osoby posiadanego w momencie powstania

niezdolności do pracy. Okres ten wynosi:

  • 1 rok dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy przed ukończeniem 20 lat
  • 2 lata dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku 20- 22 lat
  • 3 lata dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku 22-25 lat
  • 4 lata dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku 25-30 lat
  • 5 lat dla osób, które stały się niezdolnymi do pracy w wieku powyżej 30 lat.

– powstanie niezdolności do pracy w określonym ustawą okresie składkowym (tj. okresie ubezpieczenia lub zatrudnienia) lub nieskładkowym (tj. okresie pobierania zasiłku chorobowego lub opiekuńczego, macierzyńskiego, dla bezrobotnych, służby wojskowej) lub najpóźniej w ciągu 18 miesięcy od ustania takiego okresu.

Spełnienie powyższych przesłanek stanowi podstawę przyznania osobie zainteresowanej:

-renty stałej – jeżeli orzeczono trwałą niezdolność do pracy lub

-renty okresowej – przyznawanej na okres wskazany w decyzji organu rentowego lub

-renty szkoleniowej – jeżeli wobec osoby orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niemożność pracy w dotychczasowym zawodzie. Renta taka przyznawana jest na okres 6 miesięcy, o ile zaś jest to niezbędne do przekwalifikowania się – okres ten może być przedłużony maksimum o 30 miesięcy.

Posiadanie orzeczenia z tytułu nawet całkowitej niezdolności do pracy nie wyklucza podjęcia pracy zarobkowej na wolnym rynku pracy, a więc u pracodawcy nie zapewniającego warunków pracy chronionej. W takim wypadku kontrolę nad przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy. (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art. 4 ust. 5 i 6).

Podjęcie przez rencistę pracy może jednak (choć nie musi) skutkować negatywną weryfikacją przyznanego świadczenia, także przy rencie przyznanej na czas określony.

W wypadku osiągnięcia przez rencistę/emeryta przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, wysokość renty/emerytury limitowana jest zależnie od wysokości osiągniętego przychodu.

  • Dla przychodu nie przekraczającego 70 % kwoty przeciętnego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ogłoszonego przez Prezesa GUS, wysokość świadczenia rentowego/emerytalnego nie ulega zmianie.
  •  Dla przychodu przekraczającego 70%, ale nie przekraczającego 130% przeciętnego wynagrodzenia emerytura/renta z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rodzinna dla jednej osoby ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia (nie więcej jednak, niż o ustaloną przy kolejnych rewaloryzacjach kwotę maksymalnego zmniejszenia).
  •  Dla przychodu przekraczającego 130% kwoty przeciętnego wynagrodzenia zawieszeniu ulega renta lub emerytura.

Zawieszeniu/zmniejszeniu nie podlegają jednak:

-renta inwalidy wojennego i renta rodzinna po tym inwalidzie;

-renta inwalidy wojskowego, o ile jego niezdolność do pracy powstała w związku ze służbą wojskową i renta rodzinna po tym inwalidzie;

-emerytury osób, które osiągnęły wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Emeryt/rencista osiągający przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego zobowiązany jest – w ramach corocznej składanej w ZUS informacji o uzyskanym przychodzie, informować także o kwotach przyznanych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego, wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz kwotach świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

Osoby starające się o przywrócenie im zawieszonej renty powinny pamiętać, iż przysługuje im uprawnienie do naliczenia dodatkowych, wypracowanych w okresie zatrudnienia okresów składkowych. Powinny zatem, w celu podwyższenia kwoty wypłacanego świadczenia złożyć do ZUS stosowny wniosek. Uprawnienie powyższe nie przysługuje jednak świadczeniobiorcom niektórych rodzajów rent.

2. RENTY SOCJALNEJ

 Przesłanką jej uzyskania jest:

– całkowita niezdolność do pracy, spowodowana naruszeniem sprawności organizmu, powstałym

-przed ukończeniem 18 roku życia lub

-przed ukończeniem 25 roku życia w czasie kontynuowania nauki w szkole lub w szkole wyższej lub

-w okresie kontynuowania nauki w ramach studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

osiągnięcie pełnoletniości, a w wypadku kobiet także zawarcie małżeństwa po ukończeniu 16-go a przed ukończeniem 18-go roku życia.

-Złożenie wniosku o przyznanie renty socjalnej.

Podstawą przyznania renty socjalnej są także orzeczenia innych organów, równorzędne wobec orzecznictwa ZUS:

-orzeczenie o stopniu niepełnosprawności;

-orzeczenie o zaliczeniu do I lub II grupy inwalidów;

-wydane przed 1 października 2003 r. orzeczenie lekarza orzecznika, uprawniające do renty socjalnej na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Przyznanie renty socjalnej wykluczone jest w wypadku:

-ustalenia prawa do emerytury, uposażenia dla funkcjonariuszy i żołnierzy w stanie spoczynku, renty z tytułu niezdolności do pracy, inwalidzkiej lub strukturalnej, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego;

-pobierania od instytucji zagranicznych świadczenia o charakterze rentowym;

-tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności. W pewnych wypadkach jednak osoba osadzona w areszcie lub zakładzie karnym może złożyć wniosek o przyznanie renty socjalnej w wysokości 50% takiej renty;

-ustalenia prawa do renty rodzinnej, gdy jej wysokość przekracza 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;

-samoistnego lub zależnego posiadania lub sprawowania własności nieruchomości rolnej, gdy powierzchnia użytków rolnych przekracza 5 ha przeliczeniowych, albo też udziału w nieruchomości (współwłasność), przekraczającego 5 ha przeliczeniowych.

Wysokość renty socjalnej wynosi 84% kwoty najniższej renty przyznawanej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wynikającej z ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Począwszy od dnia 1 stycznia 2012 roku osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, a zatem także zatrudnienie, służba w rozumieniu  ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art.6 ust.1 pkt. 4 i 6) , lub inna praca zarobkowa albo prowadzenie działalności pozarolniczej nie powoduje zawieszenia renty socjalnej.

 Pamiętać należy, iż renta socjalna podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych; potrąca się z niej składkę na ubezpieczenie społeczne oraz odlicza zaliczkę na podatek dochodowy.

3. RENTY SZKOLENIOWEJ.

 Przesłankę jej uzyskania stanowi:

-zadośćuczynienie warunkom przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz

-uzyskanie przez osobę uprawnioną orzeczenia o celowości przekwalifikowania zawodowego z uwagi na niezdolność do pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie.

Okres, na jaki przyznana zostać może renta szkoleniowa, wynosi 6 miesięcy, w wypadku zaś złożenia przez starostę stosownego wniosku wynikającego z potrzeby uczestnictwa przez osobę zainteresowaną w warunkujących przekwalifikowanie szkoleniach, maksimum 30 miesięcy. Niemożność przekwalifikowania, jak również nieuczestniczenie osoby zainteresowanej w szkoleniach, skutkować mogą ponownym skróceniem wymienionego okresu.

Wysokość renty szkoleniowej wynosi 75% wymiaru renty, nie mniej jednak niż wysokość najniższej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy  (Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

 4. RENTY RODZINNEJ.

Przesłanką przyznania renty rodzinnej uprawnionym członkom rodziny jest:

-ustalone w chwili śmierci członka rodziny prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,

– bądź też spełnienie  przezeń wymaganych do uzyskania jednego z takich świadczeń, warunków,

-albo pobieranie przez członka rodziny w chwili jego śmierci zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Uprawnionymi członkami rodziny są:

-dzieci własne, drugiego małżonka lub przysposobione do ukończenia 16 roku życia lub do ukończenia 25 roku życia w wypadku dzieci uczących się oraz bez względu na wiek, gdy ich całkowita niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 16 roku życia/ 25 roku życia w wypadku osób uczących się;

-wnuki, rodzeństwo oraz przyjęte przed osiągnięciem pełnoletności na wychowanie inne dzieci, jeżeli spełniają te same warunki, co dzieci ubezpieczonego oraz zostały przyjęte na wychowanie co najmniej na rok przed jego śmiercią, nie mają renty po zmarłych rodzicach lub rodzice żyjący nie mogą zapewnić im utrzymania, bądź gdy ubezpieczony lub jego małżonek był ustanowionym przez sąd ich opiekunem;

-wdowa lub wdowiec mający w chwili śmierci małżonka ukończonych 50 lat, będący osobą niepełnosprawną lub wychowującą małoletnie osoby;

-rodzice, w stosunku do których osoba ubezpieczona przyczyniała się do utrzymania i, którzy spełniają warunek ukończenia 50 lat życia, niepełnosprawności lub wychowania małoletnich osób.

Niezależnie od ilości uprawnionych, uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna renta rodzinna, dzielona między nimi w równych częściach. Wysokość jej wynosi:

-85% przysługującego zmarłemu świadczenia, gdy uprawnioną jest jedna osoba;

-90%  przysługującego zmarłemu świadczenia, gdy uprawnionych jest dwie osoby;

-95%  przysługującego zmarłemu świadczenia, gdy uprawnionych jest trzy lub więcej osób.

W wypadku uprawnienia do renty rodzinnej sieroty zupełnej, osobie uprawnionej przysługuje dodatek dla sierot zupełnych.

5.RENTY RODZINNEJ WYPADKOWEJ

Ten rodzaj renty rodzinnej przysługuje osobom uprawnionym, gdy zmarłym członkiem rodziny był rencista lub ubezpieczony, którego śmierć spowodowana została następstwami wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Krąg osób uprawnionych poszerzyć tutaj należy o pozostałych członków rodziny, gdy osobą zmarłą był rencista:

a.  pobierający rentę z tytułu:

-wypadku w drodze do pracy/z pracy, lub

-wypadku w szczególnych okolicznościach, lub

-choroby zawodowej o ustalonym związku ze szczególnymi okolicznościami

b. oraz zmarły po 31 grudnia 2002 r. wskutek wypadku przy pracy/ wypadku w szczególnych okolicznościach/ choroby zawodowej.

Wymiar renty rodzinnej wypadkowej zależnie od ilości uprawnionych ustala się tak samo, jak w wypadku renty rodzinnej, przy czym podstawą obliczenia renty wypadkowej jest wysokość renty rodzinnej przyznawanej osobie całkowicie niezdolnej do pracy w związku z wypadkiem do pracy czy chorobą zawodową.

 Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz.U. z 2004 r., Nr 273, poz. 2711);

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721).

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2003 r., Nr 135, poz. 1268 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U.  z 2002 r., Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zabezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków i chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz.U.  z 2002 r., Nr 199, poz.1674).

 Zygmunt Marek Miszczak


Copyright Ⓒ 2011 - 2016 LFOON-SW

Administrator 2011 - 2016 Mateusz Urbański