BIULETYN INFORMACYJNY
OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Zapisz się na newsletter

Upawnienia ON powrót
4 Wrzesień 2011

Niepełnosprawność a tryb organizacji wyborów

Wszyscy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej są równi w obliczu prawa. Nie mogą być dyskryminowani w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Prawo to gwarantuje im Art. 32 Konstytucji RP z 2.IV.1997 r.Realizacji prawa do równości w życiu społecznym przez osoby niepełnosprawne służą szczegółowe unormowania w zakresie prawa. Należy do nich znowelizowana dnia 27 maja 2011 r. i podpisana dnia 15.VII.2011 r. przez Prezydenta Ustawa Kodeks wyborczy.

Uprawnienia osoby niepełnosprawnej w Kodeksie wyborczym

MOŻLIWOŚĆ UTWORZENIA ODRĘBNYCH OBWODÓW GŁOSOWANIA W ZAKŁADZIE OPIEKI ZDROWOTNEJ LUB DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ, JEŻELI W DNIU WYBORÓW BĘDZIE W NIM PRZEBYWAĆ CO NAJMNIEJ 15 WYBORCÓW wynika z Art. 12 §4 Ustawy Kodeks wyborczy. Dotyczący liczby pensjonariuszy wymóg nie jest wymogiem bezwzględnym, bowiem Art. 12 §6 pozwala na jego uchylenie po zasięgnięciu opinii osoby kierującej daną jednostką.  Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje rada gminy w drodze uchwały na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Mówi o tym Art 12 §2 Ustawy Kodeks wyborczy, przy czym możliwość wniesienia propozycji zmian siedzib obwodowych komisji wyborczych przysługuje wszystkim zainteresowanym, o ile uczynią to na piśmie na co najmniej 55 dni przed dniem wyborów. Przedłożone propozycje zmian wójt, burmistrz lub prezydent zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej. Podstawą prawną jest artykuł 13a §4 Ustawy Kodeks wyborczy.

KONIECZNOŚĆ ZABEZPIECZENIA LOKALU WYBORCZEGO DOSTOSOWANEGO DO POTRZEB WYBORCÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH W KAŻDEJ GMINIE wynika z Art. 16 §1 pkt. 3 Ustawy Kodeks wyborczy, przy czym do dnia 31. XII. 2014 r. wymóg powyższy powinna spełnić co najmniej 1/5 lokali okw w każdej gminie. Mówi o tym Art. 15a Ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy. Informacja o lokalach wyborczych dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych podawana będzie do wiadomości wyborców w formie obwieszczenia najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów. Wniesienie propozycji zmian w zakresie ustanowienia takich lokali gwarantuje wyborcom Art. 13a §4 Ustawy Kodeks wyborczy.

PRAWO WYBORCÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH DO WYCZERPUJĄCEJ I SZCZEGÓŁOWEJ INFORMACJI WYBORCZEJ regulowane jest w Rozdziale 5a  Ustawy Kodeks wyborczy, przy czym zakres tej informacji wynika z Art. 37a §1 tej  Ustawy. Obejmuje on informację o właściwym okręgu wyborczym i obwodzie głosowania; najbliżej położonych lokalach wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych; warunkach dopisania do spisu wyborców w obwodzie głosowania zaopatrzonym w lokale dostosowane do potrzeb wyborców niepełnosprawnych; terminie wyborów i godzinach głosowania; komitetach wyborczych, zarejestrowanych kandydatach i listach kandydatów oraz warunkach i formach głosowania. Przekazicielami powyższej informacji będą wójt, burmistrz lub prezydent oraz Państwowa Komisja Wyborcza.

Obowiązkiem pierwszego będzie zabezpieczenie informacji telefonicznej, co w praktyce oznaczać będzie uruchomienie specjalnej infolinii dla wyborców niepełnosprawnych, przygotowanie materiałów drukowanych, przesyłanych na wniosek wyborcy na jego adres domowy oraz w formie elektronicznej (Art. 37a §2 Ustawy Kodeks wyborczy). Kompletną informację wyborcy niepełnosprawni znajdą także w Biuletynie Informacji Publicznej gminy (Art. 37a §4 Ustawy Kodeks wyborczy).

Uruchomiony przez Państwową Komisję Wyborczą informacyjny portal internetowy operować będzie formami przekazu dostosowanymi do różnych rodzajów niepełnosprawności. Za jego pośrednictwem wyborcy niepełnosprawni uzyskają pełną informację o przysługujących im, wynikających z  Ustawy Kodeks wyborczy, uprawnieniach (Art. 37b §1 Ustawy Kodeks wyborczy).

Na żądanie wyborcy niepełnosprawnego udostępniony mu będzie, opracowany przez PKW w alfabecie Braille’a, materiał informacyjny (Art. 37b §2 Ustawy Kodeks wyborczy).

Obwieszczenia wyborcze – tak w lokalu wyborczym, jak i poza nim, jak również wyniki głosowania w obwodach i okręgach wyborczych umieszczane będą w miejscach łatwo dostępnych dla wyborców o ograniczonej sprawności ruchowej. Mówi o tym  Art. 37c §1 Ustawy Kodeks wyborczy.

Dodatkowona żądanie zainteresowanego – członek obwodowej komisji wyborczej udzieli osobie niepełnosprawnej ustnej informacji o biorących udział w wyborach komitetach wyborczych, zarejestrowanych kandydatach i listach kandydatów (Art. 37c §2 Ustawy Kodeks wyborczy).

MOŻLIWOŚĆ GŁOSOWANIA PRZY UŻYCIU NAKŁADEK NA KARTY DO GŁOSOWANIA SPORZĄDZONYCH W ALFABECIE BRAILLE’A przewiduje Art. 40a §1 Ustawy Kodeks wyborczy. Zainteresowani skorzystają z tego prawa, o ile najpóźniej do 14 dnia przed dniem wyborów zgłoszą taki zamiar wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi w formie ustnej, pisemnej, elektronicznej lub za pomocą telefaksu oraz wskażą w zgłoszeniu właściwy dla siebie obwód głosowania (Art. 40a §2 Ustawy Kodeks wyborczy).

MOŻLIWOŚĆ GŁOSOWANIA PRZEZ PEŁNOMOCNIKA DOSTĘPNA BĘDZIE WYBORCOM NIEPEŁNOSPRAWNYM O ZNACZNYM LUB UMIARKOWANYM STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI (por. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721), JAK RÓWNIEŻ WYBORCOM, KTÓRZY NAJPÓŹNIEJ W DNIU GŁOSOWANIA KOŃCZĄ 75 LAT (odpowiednio Art. 54 §1 i §2 Ustawy Kodeks wyborczy). Ta forma głosowania nie będzie dostępna wyborcom niepełnosprawnym, głosującym w obwodach utworzonych w domu pomocy społecznej, zakładzie opieki zdrowotnej oraz utworzonych za granicą i na polskich statkach morskich (Art. 54 §3 Ustawy Kodeks wyborczy). Pełnomocnikiem będzie mogła zostać osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa do głosowania lub posiadająca zaświadczenie o prawie do głosowania, o ile wydanie tego ostatniego będzie możliwe na mocy przepisów szczególnych dotyczących danych wyborów (Art. 55 §1 Ustawy Kodeks wyborczy). Pełnomocnikiem nie będzie jednak można ustanowić osoby wchodzącej w skład obwodowej komisji wyborczej we właściwym dla osoby udzielającej pełnomocnictwa obwodzie wyborczym, męża zaufania, ani też kandydata w danych wyborach (Art. 55 §4 Ustawy Kodeks wyborczy).

Pełnomocnictwa udzielać się będzie przed wójtem, burmistrzem lub prezydentem, albo też upoważnionym przezeń pracownikiem urzędu gminy (Art. 56 §1 Ustawy Kodeks wyborczy) w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej lub innym wskazanym przez nią miejscu (Art. 56 §5 i §6 Ustawy Kodeks wyborczy). Podstawą ustanowienia pełnomocnictwa będzie wniesiony najpóźniej w 10 dniu przed dniem wyborów wniosek wyborcy niepełnosprawnego, zawierający nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL oraz adres zamieszkania tak wyborcy, jak i osoby wskazanej jako pełnomocnik oraz wyraźne oznaczenie wyborów, których dotyczy pełnomocnictwo do głosowania (Art. 56 §2 Ustawy Kodeks wyborczy). Do wniosku dołączyć należy kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pisemną zgodę osoby mającej być pełnomocnikiem zawierającą jej imię (imiona) i nazwisko oraz adres zamieszkania, a także nazwisko i imię (imiona) osoby udzielającej pełnomocnictwa. W przypadku, gdy ustanawiana pełnomocnikiem osoba nie jest wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, dołączyć należy także kopię jej zaświadczenia o prawie do głosowania (Art. 56 §3 pkt. 1, 2, 3 Ustawy Kodeks wyborczy). Pamiętać należy, iż przepisy szczególne dotyczące danych wyborów wyłączyć mogą możliwość uzyskania takiego zaświadczenia.

Uzupełnienie braków formalnych wniosku możliwe będzie w 3-dniowym terminie wyznaczonym przez wójta, burmistrza lub prezydenta (Art. 57 §1 Ustawy Kodeks wyborczy).

Cofnięcie udzielonego pełnomocnictwa do głosowania możliwe będzie na drodze złożenia najpóźniej na 2 dni przed dniem wyborów stosownego oświadczenia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi, lub złożenie oświadczenia właściwej obwodowej komisji wyborczej w dniu głosowania (Art. 58 §1 Ustawy Kodeks wyborczy).

MOŻLIWOŚĆ GŁOSOWANIA KORESPONDENCYJNEGO PRZEZ WYBORCÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH przewiduje Rozdział 7a  Ustawy Kodeks wyborczy. Uprawnienie takie przysługiwać będzie wyborcom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (Art. 61a §1 Ustawy Kodeks wyborczy). Głosowanie korespondencyjne nie będzie możliwe w obwodach głosowania utworzonych w dps, zoz, za granicą oraz na polskich statkach morskich. Nie będzie także dostępne osobom, które udzieliły pełnomocnictwa do głosowania (Art. 61a §2 Ustawy Kodeks wyborczy).

Dla celów głosowania korespondencyjnego na terenie każdej gminy wyznaczona zostanie co najmniej jedna obwodowa komisja wyborcza (Art. 61b Ustawy Kodeks wyborczy). Aby skorzystać z tej formy głosowania, należy taki zamiar zgłosić wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi do 21 dnia przed dniem wyborów (Art. 61c §1 Ustawy Kodeks wyborczy). Można to będzie uczynić ustnie, pisemnie, telefaksem lub w formie elektronicznej, przy czym zgłoszenie powinno zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL wyborcy niepełnosprawnego, oświadczenie o wpisaniu do rejestru wyborców w danej gminie, oznaczenie wyborów, których dotyczy zgłoszenie oraz adres, na który wójt, burmistrz lub prezydent prześlą wyborcy niepełnosprawnemu pakiet wyborczy (Art. 61c §2 Ustawy Kodeks wyborczy). Do zgłoszenia załączyć należy kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (Art. 61c §3 Ustawy Kodeks wyborczy). Można także dołączyć żądanie przesłania wraz z pakietem wyborczym nakładek na karty do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille’a (Art. 61c §4 Ustawy Kodeks wyborczy).

W wypadku ponownego głosowania w wyborach na Prezydenta RP, wójta, burmistrza lub Prezydenta, powtórne wysłanie zgłoszenia nie jest wymagane. Zgłoszenie dotyczy też wszystkich przeprowadzanych w danym dniu wyborów (Art. 61c §5 Ustawy Kodeks wyborczy). Wyborcy niepełnosprawnemu przysługuje 3-dniowy, wyznaczony przez wójta, burmistrza lub prezydenta, termin uzupełnienia zgłoszenia w przypadku, gdy było ono dotknięte brakiem formalnym (Art. 61d §1 Ustawy Kodeks wyborczy).

Po zgłoszeniu zamiaru głosowania korespondencyjnego, najpóźniej na 7 dni przed dniem wyborów, wyborca niepełnosprawny otrzyma z urzędu gminy pakiet wyborczy (Art. 61f §1 Ustawy Kodeks wyborczy). W skład pakietu wyborczego wchodzić będą: – zaopatrzona w adres obwodowej komisji wyborczej, wyznaczonej dla celów głosowania korespondencyjnego (Art. 61e §4 Ustawy Kodeks wyborczy) koperta zwrotna, – karta lub karty do głosowania, – koperta na kartę do głosowania, – instrukcja głosowania korespondencyjnego, – oświadczenie o osobistym i tajnym oddaniu głosu, a w wypadku wcześniejszego zażądania – także nakładki na karty do głosowania sporządzone w alfabecie Braille’a  (Art. 61g §1  pkt. 1-6 Ustawy Kodeks wyborczy).

Po otrzymaniu pakietu wyborczego wyborca niepełnosprawny wypełni kartę do głosowania, włoży ją do koperty na kartę do głosowania i kopertę tę zaklei, a następnie włoży do koperty zwrotnej wraz z podpisanym oświadczeniem o osobistym i tajnym oddaniu głosu (Art. 61h §1 Ustawy Kodeks wyborczy).

Figurujący na kopercie zwrotnej adres będzie adresem obwodowej komisji wyborczej, w której osoba niepełnosprawna umieszczona została w spisie wyborców, tj. komisji wyznaczonej do celów głosowania korespondencyjnego. Zapełniona koperta zwrotna może zatem zostać wysłana za pośrednictwem operatora publicznego (poczty), przy czym nadawca zwolniony jest z opłaty pocztowej (Art. 61i §3 Ustawy Kodeks wyborczy). Może jednak także – zależnie od decyzji zainteresowanego – zostać w godzinach głosowania doręczona osobiście do obwodowej komisji wyborczej.

Osoby korzystające z korespondencyjnej formy głosowania zwrócić powinny uwagę na zaklejenie koperty na kartę do głosowania oraz umieszczenie w kopercie zwrotnej podpisanego oświadczenia o osobistym i tajnym oddaniu głosu, ponieważ niedopełnienie tych wymogów skutkować będzie nieważnością głosu (Art. 71a §3 Ustawy Kodeks wyborczy).

Podstawa prawna:

–        Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112; Nr 26, poz. 134; Nr 94, poz. 550; Nr 102, poz. 588 i Nr 134, poz. 777).

–        Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy (Dz.U Nr 21, poz. 113 i Nr 102, poz. 588).

–        Ustawa z dnia 27 maja 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 146, poz. 878).

 Zygmunt Marek Miszczak

Copyright Ⓒ 2011 - 2016 LFOON-SW

Administrator 2011 - 2016 Mateusz Urbański