BIULETYN INFORMACYJNY
OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Zapisz się na newsletter

17 Październik 2016

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego w Lublinie

Przypadający na 10 października Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego obchodzony był w Lublinie w poniedziałek, wtorek i środę 10-12. X. 2016 r. W przygotowanie Dnia Otwartego dla Mieszkańców Lublina, Forum Psychiatrii Środowiskowej oraz projekcji filmu odnoszącego się do problematyki osób chorujących zaangażowane były takie instytucje, jak: Charytatywne Stowarzyszenie Niesienia Pomocy Chorym „MISERICORDIA”, Urząd Miasta Lublin, Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego, UMCS, Lubelskie Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Psychicznego, Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY, Lubelskie Stowarzyszenie Rodzin „Zdrowie Psychiczne”. Hasłem ŚDZP była „Godność w zdrowiu psychicznym”.

Tradycyjnie już uroczystości zainaugurowały: Msza Św. (w tym roku odprawiona w Kościele Garnizonowym pw. Niepokalanego Poczęcia NMP) oraz Marsz solidarności z osobami chorującymi psychicznie. Punktualnie o godz. 12.00 czołówka Marszu dotarła na Plac Teatralny, gdzie rozlokowane już były punkty informacyjno-konsultacyjne, stoiska organizacji i instytucji służących osobom chorującym psychicznie (LSJ, LSR „Zdrowie Psychiczne”, ŚDS-y, WTZ ChSNPCh „MISERICORDIA” i in.), a także zorganizowany był kiermasz przedmiotów użytkowych i rękodzieła artystycznego wykonanych m.in. przez uczestników terapii zajęciowej. Warto odnotować, iż w gronie uczestników Dnia Otwartego znaleźli się w b.r. licznie przybyli przedstawiciele lubelskich szkół średnich i gimnazjalnych.

Zdjęcie

Spotkanie na Placu Teatralnym to przede wszystkim okazja do wysłuchania edukujących wystąpień i dialogów z udziałem m.in. psychiatry dr Artura Kochańskiego (postulował odrzucenie lęku w odniesieniu do osób chorujących psychicznie i przeżywanych przez Nie problemów), Zygmunta Marka Miszczaka (przedstawiał historię swojej choroby z naciskiem na te czynniki, które sprzyjają wyzdrowieniu), psycholog mgr Anny Gralewskiej (podkreślała kluczowy dla procesu zdrowienia czynnik poczucia własnej wartości, którego nie należy mylić z wysoką samooceną), dr Ireneusza Siudema (przybliżał publiczności tajniki pracy z ciałem, tłumacząc wzajemne relacje aktywności psychicznej i fizycznej człowieka). Szczególną wymowę posiadały wypowiedziane przez pierwszego z wymienionych słowa: „Od stosunku otoczenia społecznego, w jakim przebywa osoba chorująca, zależy Jej zdrowienie. Korzystajmy zatem z pomocy wzajemnej i miejmy odwagę takiej pomocy udzielać. Wiele osób wychodzi z izolacji, doświadczywszy takiej właśnie pomocy”.

Zdjęcie

Zdjęcie

Organizatorzy Dnia Otwartego (reprezentowała Ich P. Justyna Rynkiewicz z UMCS) zatroszczyli się o atrakcyjną formę przekazu wypowiadanych przez profesjonalistów treści, stąd nie zabrakło tego dnia quizów oraz wystąpień opartych o interakcję z publicznością. Ich dopełnieniem były akcenty rozrywkowe: Zespołu muzycznego z ŚDS „MISERICORDIA”, Zespołu Pozytyvni.pl; kulminację tych przeżyć stanowił występ znanego piosenkarza, współtwórcy Lubelskiej Federacji Bardów Jana Kondraka. Doswiadczenie chłodu jesiennej aury zrekompensowały obecnym z nawiązką: występ iluzjonisty Arka Włodarczyka oraz specjalnie przygotowany przez przybyłe artystki pokaz zumby. Możliwość skorzystania z jakże pożądanego ciepłego posiłku zawdzięczali uczestnicy spotkania ZAZ „MISERICORDIA” i jego Dyrektorowi Arkadiuszowi Sadowskiemu. Jakkolwiek o godz. 15.00 umilkły ostatnie dźwięki piosenek wykonywanych tego dnia przez Zespół Pozytyvni.pl, to – zgodnie z dokonaną wcześniej zapowiedzią przedstawiciela Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY – bezpośrednio po uroczystościach odbyła się bezpłatna wycieczka po Lublinie, w której osobom zwiedzającym towarzyszył dyplomowany przewodnik P. Barbara Michalska z Klubu „Serce”.

Zdjęcie

Zdjęcie

Zdjęcie

Zdjęcie

Dopełnieniem odbytych tego dnia spotkań było zamknięte zebranie „Akademii Liderów”, tj. zaangażowanych w służbę swojemu środowisku osób chorujących z całej Polski. Organizatorem spotkania było Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY, które gościło przyjezdnych uczestników „AL” w pomieszczeniach Ośrodka EX Cordis przy ul. Furmańskiej 2.

Fotogaleria Kamil Artur Kuliński

 

Istotnym elementem obchodów Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego było zorganizowane przez LSOZP we współpracy z Miastem Lublin, UMCS i dofinansowane przez Województwo Lubelskie, Lubelskie Forum Psychiatrii Środowiskowej. Hasłem przewodnim przeprowadzonej w jego ramach dnia 11. X. 2016 r. konferencji było „Jak przezwyciężyć kryzys psychiczny – Osamotnienie, Wsparcie, Nadzieja”. W przestronnej sali Lubelskiego Centrum Konferencyjnego przy ul. A. Grottgera 2 zebrali się przedstawiciele profesjonalistów, osób po kryzysie psychicznym i Ich rodzin a także wiele innych zainteresowanych problematyką zdrowia psychicznego osób.

Zdjęcie Konferencja „Osamotnienie, wsparcie, nadzieja”

Konferencję prowadził Prezes LSOZP dr Artur Kochański. W gronie zaproszonych gości znaleźli się m.in.: członek Zarządu Województwa Lubelskiego Arkadiusz Bratkowski, Z-ca Dyrektora Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych UM Lublin dr Barbara Danieluk, P. Agnieszka Kowalska z Wydziału Zdrowia Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego, przedstawiciel grona psychiatrów dr Marek Domański, a także prelegnci: Zygmunt Marek Miszczak (LSJ), prof. Jacek Wciórka, dr Marek Balicki, dr Anna Depukat, prof. Janusz Niczyporuk, dr hab. Marcin Szewczak. Prezes Lubelskiego Stowarzyszenia Rodzin „Zdrowie Psychiczne” prof. Małgorzata Kowalewska zastępowana była przez swoich współpracowników.

Po powitaniu przybyłych gości oraz krótkim wystąpieniu P. Arkadiusza Bratkowskiego, piszący te słowa Zygmunt Marek Miszczak wystąpił z referatem zatytułowanym w zgodzie z hasłem przewodnim konferencji: „Jak przezwyciężyć kryzys psychiczny – Osamotnienie, Wsparcie, Nadzieja”. Stanowił on syntezę doświadczeń osoby po kryzysie psychicznym, odnoszących się tak do fazy krytycznej choroby (Osamotnienie), jak i do dróg umożliwiających powrót osoby chorującej do normalnego życia (Wsparcie), ze szczególnym uwzględnieniem Nadziei jako warunku podjęcia efektywnego trudu zdrowienia.

Realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w aspekcie historycznym i postulatywnym poświęcone zostało wystąpienie prof. Jacka Wciórki. Prelegent przedstawił przesłanki przemawiające za NPOZP jako narzędziem realizacji postulatów środowiskowego modelu psychiatrii oraz wskazał na meandry dotychczasowych prób realizacji tego Programu. Uwypuklił związek takich postulatów, jak: – odpowiedzialność terytorialna Centrów Zdrowia Psychicznego, – finansowanie z budżetu globalnego, – elastyczność organizacyjna i dostosowanie do lokalnych warunków – z wymogami efektywnej opieki nad osobami chorującymi psychicznie. Występując z zaproszeniem na Kongres Zdrowia Psychicznego dn. 8. V. 2017 r. w Warszawie apelował, by – ze względu na charakter przekazu i wagę podnoszonych kwestii – stał się on przysłowiowym „walnięciem pięścią w stół”. Osoby chorujące, Ich rodziny, ale także borykające się wciąż z rozmaitymi barierami administracyjnymi i organizacyjnymi środowisko psychiatrów nie mogą dłużej czekać na realizację Ich postulatów. Wyjściem z dotychczasowego dysfunkcjonalnego systemu instytucjonalnego może być (i dla osób chorujących jest) tylko jego zmiana.

Wieńczący tę pierwszą część konferencji panel dyskusyjny z udziałem profesjonalistów i samych osób chorujących poświęcony był punktom stycznym sytuacji i doświadczenia osoby przeżywającej kryzys psychiczny oraz tych rozwiązań instytucjonalnych, które najpełniej wychodzą naprzeciw Jej potrzebie zdrowienia.

Funkcjonowaniu Centrum Zdrowia Psychicznego w oparciu o szpital wielospecjalistyczny poświęcone było wystąpienie dr Marka Balickiego. Ujawnione przez prelegenta bariery instytucjonalne we wdrażaniu NPOZP zilustrowane zostały przykładami wziętymi z doświadczenia administracji dużego szpitala w Warszawie.

Ze względu na kryterium szybkości w udzielaniu pomocy osobie jej potrzebującej, dotychczasowa struktura finansowania opieki psychiatrycznej jest w najwyższym stopniu niekorzystna. Aż 70 % środków przeznaczonych na psychiatrię służy bowiem finansowaniu szpitali; tylko zaś 1 % służy finansowaniu opieki mobilnej w środowisku. System premiuje zatem struktury ociężałe, uchylając się od wsparcia tych form opieki psychiatrycznej, od funkcjonowania których w największym stopniu zależy skuteczność pomocy udzielanej we własnym środowisku pacjenta. Smutnym synonimem uprawnień tego ostatniego są ciągle zaledwie cztery 15-minutowe wizyty u lekarza specjalisty rocznie.

Rozliczając z punktów i wskaźników, dotychczasowy system traci z oczu realia życia osoby chorującej i problemy insytucjonalnej psychiatrii, a nawet karze za nowoczesne podejście w pomocy osobom po kryzysie (zmniejszenie się współczynnika hospitalizacji pacjenta pociąga za sobą utratę dotacji przeznaczonej na sprawowaną nad Nim opiekę). Przewidziane w NPOZP optimum domaga się zaś, by Centra Zdrowia Psychicznego same decydowały komu i w jakim wymiarze udzielać pomocy. Wbrew absurdowi nakazującemu zakładanie odrębnej dokumentacji w każdej ze sprawujących nad pacjentem opiekę placówek – zakłada realizację postulatu dokumentacji zintegrowanej. Umożliwia zastąpienie tradycyjnej hospitalizacji tzw. łóżkami kryzysowymi, korzystanie z których daje niejednokrotnie pacjentom możność przeczekania niekorzystnego okresu w przebiegu choroby. Nie najmniej ważnym jest wreszcie poziom finansowania opieki psychiatrycznej. O ile propozcyje NFZ zmierzają do finansowania Centrum Zdrowia Psychicznego na poziomie 100 zł miesięcznie na pacjenta, to realne wydatki we wzorcowym Centrum wynoszą 2800 zł w skali rocznej.

Jakkolwiek były Minister Zdrowia dr Marek Balicki nie wypowiedział tej konkluzji wprost, poziom dotychczasowych zaniedbań w realizacji potrzeb pacjentów i postulatów profesjonalistów uzasadnia potrzebę szerokiej i instensywnej akcji informacyjnej  i edukacyjnej, ukazującej potrzebę zmian w krajowej opiece psychiatrycznej!

W swoim inspirującym wystąpieniu dr Anna Depukat odniosła się do zagadnienia „Duży szpital psychiatryczny a środowiskowy model opieki psychiatrycznej”. Jakkolwiek prelekcja Dyrektor Szpitala Babińskiego w Krakowie niosła ze sobą wiele przesłanek optymizmu (prezentowała dorobek ośrodka wysokospecjalistycznego wyposażonego w oddział  rehabilitacji psychiatrycznej, centra integracji społecznej i zawodowej, oddział psychiatrii sądowej, oddział leczenia podwójnych diagnoz, centrum leczenia uzależnień, oddziały leczenia ambulatoryjnego, poradnię neurologiczną, 8 zespołów leczenia środowiskowego, 4 Centra Zdrowia Psychicznego itd.), nie zabrakło w niej akcentów krytycznych. Sukcesy Szpitala Babińskiego odniesione zostały bowiem niejako wbrew mechanizmom funkcjonowania opieki psychiatrycznej, każącym rozliczać się ze słupków i wskaźników – skutecznie prowadzącym do wypalenia zawodowego lekarzy i wykluczającym efektywne leczenie pacjentów. Do dzisiaj nieobecność pacjenta  na oddziale dziennym skutkuje utratą przeznaczonych na opiekę nad Nim środków finansowych. System karze zatem za utrzymywanie oddziałów w gotowości, podobnie jak za sukces braku hospitalizacji pacjenta w okresie 4-letnim.

Wieńczący drugą część konferencji panel dyskusyjny przyniósł szereg spostrzeżeń, stanowiących potwierdzenie zawartych w wystąpieniach dr Marka Balickiego i dr Anny Depukat intuicji. W wystąpieniach osób po kryzysie szczególnie mocno wybrzmiało wystąpienie P. Mateusza Biernata, który dzielił się wspomnieniem swojej, doświadczonej jeszcze w okresie hospitalizacji, wizji opieki psychiatrycznej. Była to wizja szpitala bez stygmatyzacji i autostygmatyzacji, wizja wysokiego poziomu rehabilitacji społecznej. Płynąca z niej konkluzja: „Istotne jest to, co sam w zakresie poprawy opieki psychiatrycznej wykreuję” miała znaleźć potwierdzenie w późniejszej działalności panelisty na rzecz środowiska osób chorujących psychicznie. „Kongres Zdrowia Psychicznego 8. V. 2017 r. to inicjatywa oddolna. – zakończył mówca – Moim marzeniem jest, by był on wynikiem naszego sprawstwa. To rodzi szansę realizacji wizji zgodnej z naszymi marzeniami”.

W ostatniej części konferencji prof. Janusz Niczyporuk wspólnie z dr hab. Marcinem Szewczakiem zarysowali Woluntarystyczny model środowiskowej opieki psychiatrycznej na terenach wiejskich. Przedstawiony przez Nich model opiera się na dotarciu reformy na poziom najniższy: delokalizacji środowiskowej opieki psychiatrycznej. Zmierza do udzielenia odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób zintegrować społeczność lokalną na rzecz partnerstwa międzysektorowego w opiece psychiatrycznej. Zakłada współdziałanie gminy, sektorów prywatnego i społecznego. Ten ostatni to każdy z angażujących swój potencjał członków społeczności gminnej, ale także szeroko pojęte organizacje pozarządowe, w tym Kościół i organizacje wyznaniowe.

Metodą wdrażania modelu może być wolontariat – w szczególności wolontariat rodzin, wnoszących coś konkretnego w oparciu o posiadane kompetencje społeczne i zawodowe. Założenie zaangażowania wielorakich środowisk i podmiotów ma szansę wykazania swej efektywności, skoro np. łatwiej będzie współpracował z osobą małoletnią przeżywającą kryzys równolatek takiej osoby.

Zawarte w wystąpieniach prelegentów cenne intuicje podjęte zostały także w wypowiedziach panelistów. Zdaniem Tomasza Bosko do szeroko pojętych czynników zdrowienia należeć mogą: aktywność fizyczna (taka np., jak inicjowane w ramach LSJ wycieczki rowerowe), zaangażowanie przyjaciół i rodziny, rozwijanie osobistych pasji i zainteresowań. Anna Węglarz zwróciła zaś uwagę, że „Gdy chorobę psychiczną ubieramy w formę tajemnicy, staje się ona bardziej obciążająca”, co samo w sobie stanowi argument na rzecz wolontariatu jako narzędzia przezwyciężania społecznego tabu.

Konferencję „Jak przezwyciężyć kryzys psychiczny – Osamotnienie, Wsparcie, Nadzieja” wieńczyła krótka, angażująca także jej publiczność, dyskusja. Najwłaściwszym jej podsumowaniem wydają się być słowa dr Artura Kochańskiego wyrażającego nadzieję, iż przyszły beneficjent systemu opieki psychiatrycznej w Polsce wkraczać będzie w bardziej optymistyczną, humanistyczną i brzemienną w Nadzieję rzeczywistość.

Ostatnią – dobrze wykorzystaną – szansą podsumowania obchodów Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego stanowiła dokonana dnia 12. X. o godz. 16.30 projekcja filmu Davida O. Russella pt. „Poradnik pozytywnego myślenia” oraz następujący po niej panel dyskusyjny. Kilkadziesiąt zebranych w „Chatce Żaka” przy ul. Idziego Radziszewskiego 16 osób miało możliwość zapoznania się z perypatiami życiowymi chorego na chorobę afektywną dwubiegunową bohatera filmu Pata.

Grono dyskutantów z udziałem dr Tadeusza Młynarczyka, prof. Andrzeja Kapusty, a także przedstawicieli Lubelskiego Stowarzyszenia Rodzin „Zdrowie Psychiczne” i Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY zwróciło uwagę na humanistyczne przesłanie filmu Russella i jego walor edukacyjny: podkreślenie znaczenia wsparcia doznawanego przez pacjenta w naturalnym środowisku jako warunku zdrowienia, wagę indywidualnej motywacji pacjenta, bez której zdrowienie nie jest możliwym. Doceniono troskę autorów filmu o możliwie największą autentyczność przekazu dotyczącego problematyki osób chorujących psychicznie – uwzględnienie zarówno dysfunkcji rodziny jako czynnika sprzyjającego wystąpieniu kryzysu psychicznego u podatnych nań członków, jak i wsparcia ze strony rodziny jako potężnego czynnika sukcesu w walce z chorobą.

Biorąc pod uwagę generalnie dużą rzetelność twórców w odniesieniu do problemów osoby chorującej, na plan dalszy zejść muszą zarzuty pewnych zawartych w nim uproszczeń. Jak to wyraźnie wybrzmiało w wypowiedziach panelistów – bardzo ważnym w procesie zdrowienia osoby chorującej jest Jej otwarcie się na przyjęcie pomocy, Jej umiejętność słuchania i współdziałania z innymi. Nie mniej ważną jest nasza – wszystkich osób zdrowych i zdrowiejących – wrażliwość na odczuwaną przez Nią potrzebę pomocy; tworzenie kontekstu społecznego, w jakim osoby chorujące nie tylko nie doświadczą odrzucenia, ale spotkają perspektywę Nadziei, szansę odnalezienia się we wspólnocie działania wraz z innymi na rzecz bardziej solidarnego społeczeństwa.

Fotogaleria Kamil Artur Kuliński

Zygmunt Marek Miszczak

PRAWA

Copyright Ⓒ 2011 - 2016 LFOON-SW

Administrator 2011 - 2016 Mateusz Urbański